مداد، مجله آنلاین مونترال

داستان گرسنه ای که غذایش را دور می ریزد! نگاهی به هدررفت مواد غذایی در جهان و تبعات آن

FAO (سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل) گزارش می‌دهد که هر سال حدود یک سوم (معادل 1.3 میلیارد تن) از غذایی که برای مصرف بشرتولید می‌شود، تبدیل به زباله می‌­گردد. ارزش  سالانه مواد غذایی دور ریز شده در کشورهای توسعه یافته 680 میلیارد دلار و در کشورهای در حال توسعه 310 میلیارد دلار است.

آمار ارائه شده  درباره کانادا نشان می‌دهد  که به ازای هر شهروند کانادایی سالانه 396 کیلوگرم غذا دور ریز می‌­شود که ارزش مالی مجموع آن بیش از 30 میلیارد دلار است. اگر هزینه‌­های انرژی، آب، خاک، نیروی انسانی، حمل و نقل، سرمایه گذاری و تجهیزات مربوطه را نیز به آن بیافزاییم این رقم به بیش از سه برابر افزایش خواهد یافت.

غذا در کدام مراحل هدر می رود؟

چرخه عمر مواد غذایی به پنج دوره تولید، فرآوری، توزیع، خرده فروشی و مصرف قابل تقسیم است. در کشورهای در حال توسعه ضعف زیرساخت‌های مربوط به نگهداری تولیدات کشاورزی، نظیر سردخانه، باعث می‌شود که بخش عمده  هدررفت مواد غذایی در مراحل تولید، فرآوری و توزیع رخ دهد. در حالی که در کشورهای توسعه یافته بخش قابل توجهی از مواد غذایی سالم که وارد بازار می­‌گردند در مراحل خرده فروشی و مصرف، تبدیل به ضایعات می­‌شوند.

سرانه هدر رفت مواد غذایی در کشورهای توسعه یافته 12 برابر کشورهای در حال توسعه است.

تولید بیش از نیاز برای رسیدن به الزامات قرارداد، عرضه بیش از نیاز در خرده فروشی­‌ها، دورریز محصولات به خاطر مشکلات ظاهری نظیر شکل، بازار پسندی یا نقص در بسته بندی و انعطاف پذیر نبودن حجم کالا در بسته بندی‌­ها، از عوامل گسترده هدر رفت غذا هستند.

عامل دیگر هدر رفت عمده غذا در رستوران‌ها و کافی شاپ‌ها، عدم برنامه ریزی صحیح و خرید بیش از اندازه مواد اولیه از یک سو و دیدگاه منفی مشتریان برای بردن باقی مانده غذا از سوی دیگر است.

بسیاری از مواد غذایی نیز پس از خرید توسط مصرف کنندگان هدر می­‌روند. از دلایل این امر می‌­توان به ذخیره­‌سازی مازاد بر نیاز، روش‌های غلط نگهداری، عدم داشتن برنامه‌ریزی صحیح برای خرید و برچسب‌های گیج کننده برای بهترین تاریخ مصرف، اشاره کرد.

هدر رفت غذا  با محیط زیست ما چه می‌کند؟

تولید مواد غذایی در مراحل مختلف خود با تولید سه گاز گلخانه‌­ای متان، دی اکسید کربن و اکسید نیتروژن بر تسریع گرمایش زمین اثر دارد. این گازهای گلخانه‌­ای می­‌تواند دی‌اکسیدکربن حاصل از تغییر کاربری جنگل‌ها به زمین‌های زراعی، گازهای تولید شده در فرآیند پرورش احشام، گازهای حاصل از سوخت مصرفی دستگاه‌­ها و ماشین‌آلات کشاورزی و گاز متان حاصل از تجزیه مواد غذایی در محل‌های دفن زباله را شامل ­شود. هشت درصد از دی اکسید کربن موجود در جو زمین مربوط به غذایی می­‌شود که بشر بلااستفاده دور می­‌ریزد.

همچنین آب شیرین ماده ارزشمندی است که در مراحل مختلف تولید مواد غذایی مصرف می‌شود. در مناطق خشک و کم باران این آب از ذخیره آب‌های زیر زمینی برداشت می­‌شود. آب شیرین جاری و زیرزمینی که سالانه با هدر رفتن مواد غذایی از بین می­رود معادل 250 کیلومتر مکعب است.

جنگلهای بسیاری در سراسر جهان برای تأمین هر چه بیشتر غذای بشر تبدیل به مزرعه کشاورزی می‌­شوند و از تنوع جانوری و گیاهی جهان می­‌کاهند.

فقط درصد کمی از ضایعات مواد غذایی در سیستمهای مدیریت زباله تفکیک و تبدیل به کمپوست – خاک کشاورزی- می­‌شود، مابقی آنها که سرشار از مواد مغذی خاک نظیر فسفر ،نیتروژن و پتاسیم هستند، همراه با ضایعات مواد غذایی در محلهای دفن زباله هدر می روند و خاک حاصلخیز سیاره را فقیر می­کنند. همچنین شیرابه مواد ارگانیک در محلهای دفن زباله یکی از منابع جدی آلوده کننده  آبهای جاری است.

دست کوتاه گرسنگان و خرما بر نخیل زباله‌ها

در حالیکه سالانه یک سوم غذای تولیدی جهان هدر می­‌رود، براساس آمار سازمان ملل، 815 میلیون نفر و به عبارتی یک نهم جمعیت 7.1 میلیاردی جهان، با شکم گرسنه می‌خوابند. . ریشه‌کنی گرسنگی هدف دوم سازمان ملل در سند جهانی توسعه پایدار است و هر سال تعداد بیشتری از زمین‌های کشاورزی برای رسیدن به این هدف زیر کشت بذرهای مهندسی ژنتیکی شده و آفت‌کش‌های شیمیایی می‌­روند.

در واقع بخش اعظم غذایی که باصرف انرژی فراوان و مصرف منابع طبیعی سیاره به دست آمده است و بیش از نیاز تمامی مردم جهان است، در محل‌های دفن زباله می‌گندد، به دست کسانی که واقعاً به آن نیازمند هستند، نمی‌­رسد و به محیط زیست صدمات جبران ناپذیری وارد می‌­کند.

بدیهی است بخش عمده دور ریز مواد غذایی به توزیع ناعادلانه غذا در جهان مربوط می‌­شود اما افزایش آگاهی عمومی نسبت به هدر رفت مواد غذایی و همچنین اصلاح الگوی مصرف توسط شهروندان و پیامی که از این راه به کسب و کارهای مرتبط با غذا منتقل می­‌شود، می تواند به حرکت‌های مدنی برای مبارزه با این نابرابری یاری رساند. بر همین اساس می توانیم:

  • قبل از خرید مواد غذایی از میزان و نوع مواد غذایی موجود در یخچال و فریزر خود اطمینان حاصل کنیم.
  • بر اساس فهرستی که قبلاً ازغذای مورد نیاز خانواده خود تهیه کرده‌­ایم، خرید کنیم.
  • در هنگام خرید، میوه‌­ها یا سبزیجات را فقط بر اساس شکل ظاهریشان انتخاب نکنیم. نا­متقارن بودن میوه­‌ها و سبزیجات خصوصیت طبیعی آنهاست و از ارزش غذاییشان نمی­‌کاهد.
  • با روش‌های سنتی مانند درست کردن ترشی، سرکه، کمپوت، مربا، لواشک، میوه و سبزی خشک، مواد غذایی را که اندکی کهنه شده‌­اند قابل مصرف کنیم.
  • باقی مانده وعده غذایی‌مان در رستوران را در بشقابمان رها نکنیم، همین غذا می‌تواند ما را از تهیه مجدد غذا برای روز بعد بی­‌نیاز کند.
  • زباله ارگانیک (ضایعات مواد غذایی) را در سطل‌های کمپوست قرار دهیم و از مخلوط شدن آنها با سایر زباله­‌ها جلوگیری کنیم.

و در نهایت  نسبت به هدررفت سیستماتیک غذا در رستوران‌ها، سوپرمارکت‌ها و فروشگاه‌های زنجیره‌­ای بی‌تفاوت نباشیم و در صورت امکان صدای اعتراضمان را به گوش صاحبان این کسب و کارها برسانیم. چرا که زمین تنها منبع ما و نسل بعد برای ادامه حیات و بهره بردن از تجربه زندگی است.

 

‌ زینب یوسف‌زاده

توییتر «مداد»

در «مداد» می‌خوانید

دانلود آخرین «مداد»

Montreal
23°
Cloudy
05:1320:29 EDT
Feels like: 23°C
Wind: 17km/h SW
Humidity: 50%
Pressure: 1006.9mbar
UV index: 5
FriSatSun
26/16°C
20/13°C
20/13°C