کاهش تمایل دانشجویان خارجی به تحصیل در کانادا به دلیل سیاست‌های مهاجرتی سخت‌گیرانه

به گزارش lemonde، دانشگاه پلی‌تکنیک مونترال که دانشجویان بین‌المللی بخش قابل‌توجهی از جمعیت دانشجویی آن را تشکیل می‌دهد، از کاهش چشمگیر این دانشجویان خبر داد.

در پایان سال ۲۰۲۴، دانشجویان خارجی حدود ۶۰ درصد دانشجویان دوره‌ی کارشناسی ارشد و نزدیک به ۷۰ درصد دانشجویان دکترا را تشکیل می‌دادند. با این حال، مسئولان دانشگاه از کاهش شدید شمار دانشجویان خارجی در سال‌های اخیر خبر می‌دهند.

از سال ۲۰۲۴، دولت فدرال کانادا و دولت کبک سیاست‌های مهاجرتی خود را به شکل قابل‌توجهی سخت‌تر کرده‌اند. هدف اعلام‌شده، کاهش فشار بر بازار مسکن و خدمات عمومی بوده است. اتاوا سقفی برای تعداد مجوزهای تحصیلی تعیین کرده و شرایط پذیرش دانشجویان خارجی را نیز سخت‌تر کرده است. در نتیجه، شمار دانشجویان خارجی جدید در سراسر کانادا طی دو سال بیش از ۸۰ درصد کاهش یافته به‌طوری‌که تعداد پذیرش‌شدگان از حدود ۱۲۵ هزار نفر در نیمه‌ی نخست سال ۲۰۲۴ به حدود ۲۲ هزار نفر در مدت مشابه سال ۲۰۲۶ رسیده است.

این کاهش به حدی شدید بوده که کانادا حتا در رسیدن به هدف تعیین‌شده‌ی خودش برای پذیرش دانشجویان خارجی با مشکل مواجه شده است. دولت برای سال جاری پذیرش ۱۵۵ هزار دانشجوی جدید را هدف‌گذاری کرده، اما تا زمان انتشار گزارش تنها حدود ۱۵ درصد این تعداد وارد کشور شده‌اند.

ایمانه شافی (Imane Chafi)، دانشجوی مهندسی کامپیوتر در پلی‌تکنیک مونترال می‌گوید بسیاری از دانشجویان، آینده‌ی خود را تغییر یافته دیده و از آمدن به کانادا منصرف شده‌اند. در همین حال، تئو دنورم (Théo Denorme)، دانشجوی دکترای مهندسی ریاضی در این دانشگاه که اهل شمال فرانسه است، درباره‌ی آینده‌ی وضعیت اقامت خود پس از پایان اعتبار ویزایش در سال ۲۰۲۷ ابراز نگرانی می‌کند؛ چرا که مقررات مهاجرتی در میانه‌ی مسیر تغییر می‌کنند.

نگرانی دانشگاه‌ها درباره‌ی آینده‌ی علمی کانادا

پلی‌تکنیک مونترال نگران است کاهش ورود دانشجویان خارجی به جذابیت علمی کانادا آسیب بزند. مائود کوهن (Maud Cohen)، مدیرکل این دانشگاه تأکید کرده تنوع بین‌المللی یکی از نقاط قوت دانشگاه است و ارتباط با پژوهشگران و دانشجویان سایر کشورها باعث می‌شود دانشگاه‌ها با تحولات علمی جهان در ارتباط بمانند.

او برای نمونه به توماس پسکه، فضانورد فرانسوی اشاره می‌کند که در سال‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱ به‌عنوان دانشجوی خارجی در پلی‌تکنیک مونترال تحصیل کرده بود.

در فاصله دو سال، شمار دانشجویان خارجی دکترا در این دانشگاه ۲۵ درصد کاهش داشته است. پلی‌تکنیک مونترال برای مقابله با این روند، دفتری در پاریس راه‌اندازی کرده تا دانشجویان فرانسوی را با وجود موانع اداری به انتخاب کانادا ترغیب کند. همچنین منابع بیش‌تری برای کمک به دانشجویان در امور مهاجرتی در مونترال اختصاص داده شده است.

آسیب مالی به دانشگاه‌ها

سازمان دانشگاه‌های کانادا که نماینده‌ی حدود ۱۰۰ مؤسسه‌ی آموزش عالی است، درباره‌ی پیامدهای مالی کاهش دانشجویان خارجی هشدار داده است.

کاهش ثبت‌نام دانشجویان خارجی باعث شده برخی دانشگاه‌ها به دلیل کافی نبودن شمار دانشجویان، بعضی برنامه‌های آموزشی خود را متوقف کنند.

گابریل میلر، رئیس و مدیرعامل این سازمان می‌گوید کانادا برای توسعه‌ی زیرساخت‌ها و متنوع‌کردن روابط تجاری خود به نیروی انسانی متخصص نیاز دارد و دانشجویان خارجی باکیفیت یکی از مهم‌ترین منابع این کشور برای رسیدن به اهداف اقتصادی محسوب می‌شوند.

برخی منتقدان نیز به تناقض میان سیاست‌های دولت مارک کارنی اشاره می‌کنند: دولتی که از حاکمیت اقتصادی کانادا سخن می‌گوید، هم‌زمان به مدل دانشگاهی و علمی‌ای فشار وارد می‌کند که بخشی از توان اقتصادی آینده‌ی کشور به آن وابسته است.

تلاش دولت برای جذب پژوهشگران برجسته

دولت فدرال، درحالی‌که سیاست سخت‌گیرانه‌تر خود در زمینه‌ی مهاجرت را کنار نگذاشته، در دسامبر ۲۰۲۵ برنامه‌ی جدیدی برای اعطای بورسیه به پژوهشگران برجسته‌ی بین‌المللی به‌ویژه پژوهشگرانی که به دنبال ترک ایالات‌متحده هستند راه‌اندازی کرد.

سازمان دانشگاه‌های کانادا از این اقدام استقبال کرده اما معتقد است بازسازی وجهه‌ی کانادا در میان دانشجویان خارجی دشوار خواهد بود؛ زیرا بسیاری از آن‌ها اکنون احساس می‌کنند درهای کانادا به رویشان بسته شده است.

گابریل میلر در پایان تأکید کرد کانادا همچنان به دانشجویان خارجی نیاز دارد و می‌خواهد آن‌ها در آینده مهندس، کارآفرین و پزشک کشور باشند؛ چرا که کانادا برای رشد اقتصادی خود به این نیروها احتیاج دارد.