هشدار درباره داروهای کاهش وزن و خطر نادر از دست دادن بینایی

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) درباره احتمال بروز یک عارضه نادر چشمی در مصرف‌کنندگان داروهای خانواده «جی‌ال‌پی-۱» (GLP-1) هشدار داده است؛ عارضه‌ای که می‌تواند در مواردی به از دست رفتن ناگهانی و دائمی بینایی منجر شود.

این عارضه «نوروپاتی ایسکمیک قدامی عصب بینایی غیرشریانی» (NAION) نام دارد و معمولاً با کاهش ناگهانی و بدون درد بینایی، اغلب در یک چشم، همراه است. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخش جلویی عصب بینایی کاهش پیدا کند.

سازمان غذا و داروی آمریکا پس از بررسی ۱۲۶ کارآزمایی بالینی با مشارکت بیش از ۱۳۴ هزار نفر، ۱۵ مورد احتمالی از این عارضه را در میان مصرف‌کنندگان داروهای جی‌ال‌پی-۱ شناسایی کرده است. بر اساس این بررسی، میزان بروز این عارضه حدود ۶٫۴ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر-سال در میان مصرف‌کنندگان این داروها بوده، در حالی که این رقم در گروه‌های مقایسه حدود ۳٫۸ مورد گزارش شده است.

البته پژوهشگران می‌گویند این یافته‌ها به معنای اثبات قطعی رابطه علت و معلولی میان داروها و آسیب بینایی نیست. مطالعات مشاهده‌ای، به‌ویژه در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، احتمال افزایش خطر را مطرح کرده‌اند، اما تحقیقات بیشتری برای تعیین رابطه دقیق میان این داروها و عارضه چشمی مورد نیاز است.

در پی این بررسی، سازمان غذا و داروی آمریکا از تولیدکنندگان خواسته است اطلاعات مربوط به خطر احتمالی «نوروپاتی ایسکمیک قدامی عصب بینایی غیرشریانی» را در برچسب ایمنی این داروها وارد کنند. در اروپا نیز پیش‌تر آژانس دارویی اروپا این عارضه را به‌عنوان یک عارضه بسیار نادر در ارتباط با سماگلوتاید ثبت کرده بود.

در کانادا، داروهای خانواده «جی‌ال‌پی-۱» مانند اوزمپیک (Ozempic)، ویگووی (Wegovy)، مونجارو (Mounjaro) و زپ‌باند (Zepbound) داروهای نسخه‌ای هستند و برای درمان دیابت نوع ۲ و، در مورد برخی از آنها، مدیریت مزمن وزن از سوی وزارت بهداشت کانادا تأیید شده‌اند.

در سال ۲۰۲۶ نیز نخستین نسخه ژنریک سماگلوتاید برای کاهش وزن در کانادا تأیید شد و وزارت بهداشت اعلام کرده چند درخواست ژنریک دیگر را نیز در حال بررسی دارد. وزارت بهداشت کانادا همچنین در ژانویه ۲۰۲۶ درباره افزایش عرضه نسخه‌های تقلبی و غیرمجاز این داروها هشدار داد و تأکید کرد که مصرف‌کنندگان آنها را فقط از داروخانه‌های دارای مجوز تهیه کنند.

با وجود هشدار جدید، پزشکان به بیماران توصیه می‌کنند که مصرف این داروها را خودسرانه متوقف نکنند. افرادی که هنگام مصرف آنها با تغییر ناگهانی یا از دست رفتن بینایی روبه‌رو می‌شوند، باید فوراً تحت ارزیابی پزشکی قرار بگیرند. در صورت تشخیص این عارضه نیز ادامه مصرف دارو باید با پزشک معالج بررسی شود.