کانادا شبکه‌ی جدید پرداخت آنی را راه‌اندازی کرد؛ چه تفاوتی با اینتراک دارد؟

تحریریه‌ی مداد | دوشنبه نهم نوامبر ۲۰۲۶

کانادا سرانجام پس از سال‌ها تأخیر، شبکه ملی پرداخت آنی خود را راه‌اندازی کرد؛ زیرساختی که قرار است انتقال پول میان بانک‌ها و مؤسسات مالی را سریع‌تر کند، هزینه خدمات مالی را کاهش دهد و زمینه را برای رقابت بیشتر در بازار بانکداری کانادا فراهم سازد.

اما وقتی همین حالا می‌توانیم با سرویس اینتراک (Interac e-Transfer) در چند ثانیه برای یکدیگر پول بفرستیم، چه نیازی به شبکه جدید داریم؟

♦️تفاوت شبکه جدید با اینتراک چیست؟

در سیستم کنونی اینتراک، وقتی شخصی از حساب بانکی خود برای فرد دیگری در بانکی متفاوت پول می‌فرستد، گیرنده معمولاً ظرف چند ثانیه تا چند دقیقه مبلغ را در حسابش مشاهده می‌کند و می‌تواند از آن استفاده کند. اما تسویه نهایی این پول میان دو مؤسسه مالی لزوماً در همان لحظه انجام نمی‌شود و ممکن است به چرخه‌های تسویه بانکی وابسته باشد.

شبکه جدید که «ریل بلادرنگ» (Real-Time Rail یا RTR) نام دارد، قرار است این مرحله را نیز تقریباً آنی کند؛ به این معنی که انتقال و تسویه نهایی وجه میان مؤسسات مالی در چند ثانیه انجام شود، آن هم در تمام ساعات شبانه‌روز، حتی تعطیلات آخر هفته و روزهای رسمی.

بنابراین این شبکه قرار نیست لزوماً جایگزین اینتراک شود. اتفاقاً اینتراک یکی از شرکای اصلی پروژه است و در آینده، تراکنش‌های همین سرویس نیز می‌توانند از زیرساخت جدید برای تسویه استفاده کنند.

♦️چه خدمات تازه‌ای ممکن می‌شود؟

اهمیت اصلی شبکه جدید فقط در انتقال پول میان افراد نیست، بلکه در خدماتی است که بانک‌ها، کسب‌وکارها و شرکت‌های فناوری مالی می‌توانند بر پایه آن توسعه دهند.

برای مثال، در آینده ممکن است کارفرمایان بتوانند دستمزد کارکنان را بلافاصله پس از پایان یک شیفت کاری پرداخت کنند، فروشگاه‌ها و رستوران‌ها سریع‌تر به درآمد حاصل از فروش خود دسترسی پیدا کنند و شرکت‌ها بدون انتظار برای چرخه‌های بانکی سنتی، پرداخت‌های خود به تأمین‌کنندگان را تسویه کنند.

♦️هشت مؤسسه مالی در مرحله نخست

شرکت «پیمنتس کانادا» (Payments Canada)، نهاد مسئول اداره زیرساخت‌های اصلی پرداخت کشور، روز دوشنبه ۹ نوامبر آغاز فعالیت این شبکه را اعلام کرد. در مرحله نخست، هشت مؤسسه به شبکه پیوسته‌اند:
Wealthsimple،
Questbank،
KOHO،
Peoples Trust و
Bank of America

بانک‌های بزرگ کانادایی هنوز در مرحله نخست حضور ندارند. بر اساس برنامه اعلام‌شده، انتقال تدریجی تسویه تراکنش‌های اینتراک به شبکه جدید از سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ آغاز می‌شود و امید می‌رود تا سه‌ماهه سوم همان سال، بیش از ۹۰ درصد حساب‌های بانکی کانادا تحت پوشش این زیرساخت قرار بگیرند.

♦️رقابت بیشتر در بازار بانکداری کانادا

یکی از پیامدهای مهم این تحول می‌تواند افزایش رقابت در بازار خدمات مالی کانادا باشد؛ بازاری که بخش بزرگی از آن در اختیار چند بانک بزرگ قرار دارد.

زیرساخت جدید می‌تواند به شرکت‌های فناوری مالی و مؤسسات کوچک‌تر اجازه دهد، در صورت برخورداری از شرایط لازم، با وابستگی کمتر به واسطه‌های بانکی، خدمات پرداخت تازه‌ای ارائه کنند.

♦️استقلال بیشتر زیرساخت مالی کانادا

راه‌اندازی این شبکه در شرایطی انجام می‌شود که موضوع استقلال زیرساخت‌های اقتصادی و مالی کانادا، به‌ویژه در سایه تنش‌های تجاری با آمریکا، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

شبکه RTR یک زیرساخت داخلی کانادایی است که می‌تواند وابستگی به برخی سازوکارهای سنتی پرداخت را کاهش دهد و ظرفیت کشور را برای توسعه خدمات مالی مستقل و نوآورانه افزایش دهد.

♦️آیا پرداخت‌های آنی خطر کلاهبرداری را افزایش می‌دهند؟

یکی از نگرانی‌های مهم درباره شبکه‌های پرداخت آنی، کاهش فرصت شناسایی و متوقف کردن تراکنش‌های مشکوک است. وقتی پول در چند ثانیه منتقل و تسویه می‌شود، بازگرداندن مبالغی که بر اثر کلاهبرداری یا اشتباه ارسال شده‌اند، می‌تواند دشوارتر باشد.

به همین دلیل، شبکه جدید کانادا از ابتدا با سازوکارهای متمرکز مقابله با تقلب طراحی شده است؛ از جمله ابزارهای تأیید دریافت‌کننده، ارزیابی خطر تراکنش و تبادل اطلاعات مربوط به فعالیت‌های مشکوک.

♦️پروژه‌ای که سال‌ها به تأخیر افتاد

طرح ایجاد زیرساخت پرداخت آنی کانادا از سال ۲۰۱۵ در دستور کار قرار گرفت و در ابتدا انتظار می‌رفت در سال ۲۰۱۹ به بهره‌برداری برسد. اما مشکلات فنی، پیچیدگی‌های اجرایی و تغییر برنامه‌ها، راه‌اندازی آن را بارها به تعویق انداخت.

کانادا به‌عنوان آخرین عضو گروه هفت، راه‌اندازی شبکه ملی پرداخت بلادرنگ خود را در حالی آغاز کرده که کشورهایی مانند بریتانیا، آمریکا، هند و برزیل پیش‌تر زیرساخت‌های مشابهی ایجاد کرده‌اند.

〰️〰️〰️