افزایش قیمت بنزین عامل اصلی بالا رفتن تورم کانادا در ماه سپتامبر

گزارش BNN Bloomberg، نرخ تورم سالانه‌ی کانادا در سپتامبر به ۳/۱ درصد رسید که عمدتاً از جهش قیمت بنزین ناشی شده است. با این حال، کاهش نسبی شاخص‌های تورم پایه و کندتر شدن رشد قیمت موادغذایی نشان می‌دهد که افزایش هزینه‌های انرژی هنوز به‌طورگسترده به سایر بخش‌های اقتصاد سرایت نکرده است. این وضعیت در آستانه‌ی تصمیم بعدی بانک مرکزی کانادا درباره‌ی نرخ بهره، اهمیت ویژه‌ای دارد.

بر اساس گزارش تازه‌ی اداره‌ی آمار کانادا که روز گذشته، دوشنبه منتشر شد، تورم سالانه در ماه اوت سه درصد بود و در سپتامبر به ۳/۱ درصد رسید. قیمت بنزین با وجود تغییر فصلی به ترکیب ارزان‌تر بنزین زمستانی در مقایسه با سپتامبر سال گذشته ۲۷/۸ درصد افزایش پیدا کرد.

در مقابل، اگر بنزین را از محاسبه کنار بگذاریم، رشد سالانه‌ی قیمت مصرف‌کننده از ۲/۴ درصد در اوت به ۲/۲ درصد در سپتامبر کاهش داشته است. شاخص کل قیمت‌ها نیز در مقایسه با ماه قبل فقط ۰/۱ درصد افزایش داشت.

چرا افزایش تورم لزوماً به معنای افزایش نرخ بهره نیست؟

داگلاس پورتر (Douglas Porter)، اقتصاددان ارشد بانک مونترال (BMO) گفت با وجود فشار قیمت بنزین بر تورم کل، شاخص‌های اصلی تورم همچنان نزدیک به دو درصد قرار دارند. به گفته‌ی وی، این موضوع نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها هنوز از جایگاه‌های سوخت فراتر نرفته و به‌طورگسترده در اقتصاد پخش نشده است.

شاخص‌های تورم پایه برای ارزیابی روند واقعی افزایش قیمت‌ها، اثر نوسان‌های شدید برخی اقلام را تعدیل می‌کنند. در سپتامبر، شاخص تعدیل شده (CPI-trim) که تغییرات شدید قیمت‌ها را کنار می‌گذارد، از ۱/۹ درصد در اوت به ۱/۸ درصد رسید. شاخص میانه (CPI-median) نیز از دو درصد به ۱/۹ درصد کاهش پیدا کرد.

پورتر معتقد است گزارش تورم به‌تنهایی دلیلی برای افزایش نرخ بهره فراهم نمی‌کند. اندرو گرانتهام (Andrew Grantham)، اقتصاددان ارشد بازارهای سرمایه‌ی بانک سی‌آی‌بی‌سی (CIBC) نیز در یادداشتی برای مشتریان نوشت که داده‌های تازه به بانک مرکزی فرصت می‌دهد پیش از هر تصمیمی، تحولات روابط تجاری با آمریکا و آثار تعرفه‌های جدید را بیش‌تر بررسی کند.

این ارزیابی‌ها در حالی مطرح می‌شود که تیف مکلم، رئیس بانک مرکزی کانادا در روزهای گذشته هشدار داده بود تداوم قیمت‌های بالای انرژی خطر گسترش تورم را افزایش می‌دهد و بانک مرکزی در صورت نیاز آماده‌ی بالا بردن نرخ بهره است. تصمیم بعدی این بانک قرار است ۲۸ اکتبر اعلام شود.

کندتر شدن رشد قیمت‌ها

بر اساس آمار اداره‌ی آمار کانادا، قیمت موادغذایی خریداری‌شده از فروشگاه‌ها در سپتامبر نسبت به یک سال قبل ۱/۷ درصد افزایش پیدا کرد که کم‌ترین رشد سالانه از مه ۲۰۲۴ محسوب می‌شود. کاهش ۲/۹ درصدی قیمت سبزیجات تازه و افت ۲/۷ درصدی قیمت شکر و شیرینی‌جات در این روند نقش داشت. رشد قیمت گوشت گاو نیز از ۱۱ درصد در اوت به ۸/۷ درصد در سپتامبر کاهش پیدا کرد.

با این حال، کند شدن تورم موادغذایی به معنای بازگشت قیمت‌ها به سطح گذشته نیست. بهای موادغذایی فروشگاهی از سپتامبر ۲۰۲۰ تاکنون در مجموع ۳۳ درصد افزایش یافته که همچنان بر هزینه‌ی زندگی خانوارها فشار وارد می‌کند.

شهریه‌ها نیز در سپتامبر، هم‌زمان با به‌روزرسانی سالانه‌ی این هزینه‌ها، ۲/۴ درصد بیش‌تر از سال قبل بود؛ در‌حالی‌که افزایش سالانه‌ی شهریه در سال ۲۰۲۵ برابر با ۱/۷ درصد گزارش شده بود.

تفاوت چشمگیر تورم در استان‌ها

فشار افزایش قیمت انرژی در همه‌ی استان‌ها و مناطق کانادا یکسان نیست. در استان‌های آتلانتیک، افزایش قیمت نفت گرمایشی اثر بیش‌تری بر خانوارها گذاشته است. قیمت نفت و سایر سوخت‌ها در سپتامبر نسبت به سال قبل ۵۷/۸ درصد افزایش پیدا کرد؛ موضوعی مهم برای مناطقی که بسیاری از خانه‌ها با نفت گرم می‌شوند.

در مقابل، تورم سالانه‌ی انتاریو در سپتامبر ۲/۵ درصد بود که پایین‌ترین نرخ در میان استان‌های کانادا محسوب می‌شد. اختلاف‌های منطقه‌ای نشان می‌دهد هزینه‌ی انرژی، شرایط بازار مسکن و تحولات تجاری می‌توانند تأثیر متفاوتی بر قیمت‌ها در نقاط مختلف کشور داشته باشند.

گزارش سپتامبر در مجموع تصویری دوگانه از اقتصاد کانادا ارائه می‌دهد: هزینه‌ی سوخت با سرعت بالا می‌رود، اما شاخص‌های تورم پایه و رشد قیمت موادغذایی هنوز نشانه‌ای از گسترش فراگیر فشارهای تورمی نشان نمی‌دهند. تصمیم بانک مرکزی در ۲۸ اکتبر مشخص خواهد کرد که این وضعیت برای سیاست نرخ بهره چه معنایی دارد.