گسترش «انزوای هوایی» ایران؛ توقف پروازها در چهار فرودگاه عراق و تهدید کشورهای منطقه از سوی تهران

تحریریه‌ی مداد | جمعه ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶

با پیوستن فرودگاه‌های نجف، اربیل و سلیمانیه به محدودیت‌های پروازی، حلقه‌ی فشار آمریکا بر شرکت‌های هواپیمایی ایران تنگ‌تر شده است؛ هم‌زمان، مقام‌های جمهوری اسلامی کشورهای همراه این تحریم‌ها را به مختل‌شدن پروازهایشان تهدید می‌کنند.

به گزارش رویترز، پروازهای ایران در هر چهار فرودگاه عراقیِ پذیرنده‌ی این پروازها، یعنی بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه، متوقف شده‌اند.

محدودیت بغداد از چهارشنبه آغاز شده بود و فرودگاه نجف نیز توقف تمامی پروازهای ورودی و خروجی مرتبط با ایران را از ساعت دو بامداد جمعه سوم مهر، تا اطلاع ثانوی اعلام کرد. دو منبع مطلع نیز توقف پروازهای ایرانی در اربیل و سلیمانیه از روز جمعه را تأیید کرده‌اند.

در امارات، سازمان هواپیمایی کشوری از پنجشنبه ۲۴ سپتامبر پرواز تمامی شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به این کشور و از آن را تا اطلاع ثانوی تعلیق کرده است. جمهوری آذربایجان نیز اجرای محدودیت مشابه را از ۲۲ سپتامبر اعلام کرده بود.

تصمیم امارات مشخصاً متوجه شرکت‌های ایرانی است و به‌خودی‌خود به معنای ممنوعیت پرواز هر شرکت خارجی میان دو کشور نیست.
محدودیت‌ها به پذیرش هواپیما در فرودگاه‌ها محدود نمانده است. سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری ایران تأیید کرده که پرواز تهران–دوشنبه‌ی شرکت وارش، به‌دلیل صادرنشدن مجوز عبور از حریم هوایی ترکمنستان، ناچار به بازگشت به تهران شده است.

پیش‌تر نیز توقف پروازهای شرکت‌های ایرانیِ مشمول تحریم به گرجستان و محدودیت پروازهای ماهان به ترکیه و عمان گزارش شده بود.

ابزار اصلی واشینگتن برای پیشبرد این «انزوای هوایی»، تهدید شرکت‌های خدمات‌رسان در کشورهای دیگر به تحریم‌های ثانویه است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، هشدار داده که ادامه‌ی ارائه‌ی خدماتی مانند سوخت‌رسانی، خدمات فرودگاهی و فروش بلیت به شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، می‌تواند به قطع دسترسی ارائه‌دهندگان این خدمات به نظام مالی دلاری منجر شود. مرحله‌ی تازه‌ی این فشارها از ۲۳ سپتامبر، برابر با اول مهر، وارد اجرا شده است.

در واکنش، محمد مخبر، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، روز جمعه در شبکه‌ی اجتماعی ایکس تهدید کرد که اگر ایران نتواند پرواز کند و خدمات فرودگاهی دریافت کند، کشورهای منطقه نیز از این امکان برخوردار نخواهند بود. او نوشت: «پرواز در منطقه یا برای همه آزاد است، یا برای هیچ‌کس.» مخبر درباره‌ی چگونگی اجرای این تهدید توضیحی نداد.

محسن رضایی نیز پیش‌تر کشورهای همسایه را تهدید کرده بود که همراهی با آمریکا در ممنوع‌کردن پروازهای ایران، فعالیت فرودگاه‌های خودشان را به خطر می‌اندازد.

با وجود گسترش محدودیت‌ها، هنوز نمی‌توان از قطع کامل ارتباط هوایی ایران با جهان سخن گفت. بنا بر اظهارات منتشرشده از رامین کاشف‌آذر، مدیرعامل فرودگاه امام خمینی، پروازهایی به ارمنستان، روسیه، چین و ترکیه همچنان برقرار است. ادامه‌ی برخی مسیرهای ترکیه در کنار توقف پروازهای ماهان نیز نشان می‌دهد دامنه‌ی محدودیت‌ها بسته به شرکت و مسیر متفاوت است؛ وضعیتی که برای مسافران، بررسی جداگانه‌ی هر پرواز و مسیر اتصال را ضروری می‌کند.