موج تازه محدودیت پروازهای خارجی ایرلاین‌های ایرانی؛ ترکیه، عمان و گرجستان در مسیر قطع پروازها

تحریریه‌ی مداد | پنج‌شنبه ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶

موج تازه تحریم‌های آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، نخستین آثار عملی خود را در مسیرهای بین‌المللی نشان داده و طی چند روز گذشته خبر توقف یا تعلیق پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به چند کشور منطقه منتشر شده است.

در تازه‌ترین مورد، هواپیمایی ماهان پروازهای خود به عمان را از امروز، ۱۷ سپتامبر، متوقف کرده و پروازهای این شرکت به استانبول و آنکارا نیز از ۲۱ سپتامبر تا اطلاع ثانوی متوقف خواهد شد. ماهان دلیل این تصمیم را دستور یا تصمیم «مراجع هوانوردی ذی‌صلاح» عمان و ترکیه اعلام کرده است.

با این حال، دست‌کم در مورد ترکیه و عمان، فعلاً صحبت از توقف همه پروازهای ایران نیست. سایر شرکت‌های هواپیمایی ایرانی همچنان برای مسیرهایی مانند استانبول و مسقط بلیت عرضه می‌کنند. فایننشال تایمز نیز به نقل از یک فعال صنعت گردشگری در ایران گزارش داده که سایر ایرلاین‌های ایرانی فعلاً در این دو مسیر فعال‌اند، هرچند نگرانی از گسترش محدودیت‌ها به آنها نیز وجود دارد.

وضعیت گرجستان جدی‌تر است. گزارش‌ها حاکی است شرکت‌های هواپیمایی ایرانی مشمول تحریم آمریکا از ۲۱ سپتامبر دیگر قادر به ادامه پرواز به گرجستان نخواهند بود. نخست‌وزیر گرجستان امروز تأیید کرد که کشورش با رعایت رژیم تحریم‌های بین‌المللی، ارتباط هوایی با ایران را تعلیق می‌کند. پیش‌تر سازمان هواپیمایی کشوری گرجستان نیز گفته بود این کشور در اجرای تحریم‌ها، از جمله در ارتباط با شرکت‌هایی که میان ایران و گرجستان پرواز دارند، اقدام خواهد کرد.

این تحولات تنها چند روز پس از بزرگ‌ترین موج تازه تحریم‌های آمریکا علیه هوانوردی ایران رخ می‌دهد. وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۸ سپتامبر، ۲۷ شرکت هواپیمایی فعال ایرانی را که هنوز در این چارچوب تحریم نشده بودند، به فهرست تحریم‌ها افزود؛ از جمله آتا، ایران‌ایرتور، آسمان، کیش‌ایر، کارون، قشم‌ایر، سپهران، تابان، وارش و زاگرس. ایران‌ایر و ماهان پیش‌تر تحت تحریم‌های آمریکا قرار داشتند و در نتیجه این اقدام، عملاً مجموعه شرکت‌های هواپیمایی فعال ایران زیر پوشش تحریم‌های واشنگتن قرار گرفته‌اند.

تحریم‌های جدید فقط خود ایرلاین‌ها را هدف قرار نمی‌دهد. واشنگتن همزمان شرکت‌های واسطه، شرکت‌های خدمات بار و فروش، تأمین‌کنندگان و مجموعه‌هایی در کشورهای ثالث را که با ایرلاین‌های ایرانی همکاری می‌کنند هدف گرفته و هشدار داده است کسانی که به شرکت‌های تحریم‌شده خدمات ارائه دهند، ممکن است دسترسی خود به نظام مالی آمریکا را از دست بدهند.

آمریکا همچنین برخی مجوزهای عمومی مربوط به هوانوردی را که پیش‌تر امکان انجام شماری از معاملات و استفاده از هواپیماهای ساخت آمریکا در ارتباط با ایران را فراهم می‌کرد، تعلیق کرده است. همین بخش از تحریم‌ها می‌تواند توضیح دهد چرا فشار اکنون از خود ایرلاین‌های ایرانی فراتر رفته و شرکت‌های خدمات فرودگاهی، نمایندگان فروش و دیگر طرف‌های خارجی را نیز به قطع همکاری سوق می‌دهد.

ماهان البته از سال ۲۰۱۱ تحت تحریم آمریکا قرار دارد؛ واشنگتن این شرکت را به ارائه پشتیبانی به نیروی قدس سپاه پاسداران متهم می‌کند. اما بسته تحریمی جدید دامنه فشار را بسیار گسترده‌تر کرده و شرکت‌های خارجی مرتبط با فعالیت‌های ماهان، از جمله مجموعه‌هایی در ترکیه، امارات، بریتانیا، مالزی و قزاقستان را نیز هدف گرفته است.