دوربین جنجالی پلاک‌خوان از خیابان‌های مونترال جمع‌آوری شد

پلیس مونترال، SPVM، یک دوربین ثابت مجهز به فناوری خواندن خودکار پلاک خودروها را که روی تیر چراغ برق در بلوار Henri-Bourassa در منطقه Rivière-des-Prairies نصب شده بود، روز چهارشنبه جمع‌آوری کرد؛ دوربینی که پس از شناسایی آن توسط رسانه‌ها، به دلیل قابلیت‌های گسترده نظارتی و پیامدهای احتمالی برای حریم خصوصی خبرساز شد.

در ابتدا مشخص نبود چه نهادی این دوربین را نصب کرده است. شهرداری مونترال و آژانس جابه‌جایی پایدار، AMD، هر دو اعلام کردند مسئول نصب آن نبوده‌اند. SPVM سرانجام تأیید کرد که دوربین به‌طور موقت و برای پشتیبانی از یک «تحقیق هدفمند» نصب شده و اکنون برای حفظ محرمانگی راهبردهای تحقیقاتی از محل برداشته شده است.

دوربین چه کاری انجام می‌دهد؟

بر اساس گزارش La Presse، دستگاه مورد استفاده احتمالاً مدل Cloudrunner CR-H2 ساخت شرکت کبکی Genetec است؛ دوربینی مستقل که با انرژی خورشیدی و باتری کار می‌کند و می‌تواند پلاک خودروها را به شکل خودکار شناسایی و ثبت کند.

پلیس مونترال پیش از این نیز از فناوری پلاک‌خوان در برخی خودروهای پلیس استفاده می‌کرد، اما استقرار یک دوربین ثابت از این نوع در فضای عمومی شهر، اقدامی تازه محسوب می‌شود.

فناوری پلاک‌خوان می‌تواند در تحقیقات پلیسی برای یافتن خودروی سرقتی، ردیابی وسیله نقلیه مرتبط با یک پرونده یا تطبیق پلاک با فهرست‌های مشخص به کار رود. با این حال، وقتی تعداد این دوربین‌ها زیاد باشد، امکان بازسازی مسیر رفت‌وآمد افراد در طول زمان نیز به وجود می‌آید؛ و همین مسئله محور اصلی نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی است.

ابهام درباره قرارداد و تعداد دوربین‌ها

اگرچه شهرداری گفته از نصب این دوربین اطلاع نداشته، در سامانه داده‌های باز شهر قراردادی به ارزش حدود ۱۷ هزار دلار دیده می‌شود که در اکتبر ۲۰۲۵ با شرکت Genetec منعقد شده و شامل تأمین و اشتراک یک‌ساله چهار دستگاه Cloudrunner است.
SPVM این توافق را «قرارداد اجاره» توصیف کرده و می‌گوید دسترسی به تصاویر ثبت‌شده منحصراً در اختیار مأموران تحقیق است. پلیس همچنین احتمال داده است در صورت نیاز پرونده‌های آینده، دوربین‌های مشابه دیگری نصب شوند.
در مقابل، AMD تأکید کرده سامانه‌های مورد استفاده برای کنترل پارکینگ هدف بسیار محدودتری دارند: خواندن پلاک در یک مکان و زمان مشخص برای بررسی تخلف پارکینگ، با حفظ ناشناس‌بودن داده‌ها.

مرز میان امنیت و نظارت

ماجرا در شرایطی مطرح شده که استفاده از دوربین‌های نظارتی در فضای عمومی مونترال در سال‌های اخیر بیشتر مورد بحث قرار گرفته است. در جریان کارزار انتخاباتی شهرداری نیز نصب دوربین‌های بیشتر برای کمک به تحقیقات پلیسی و افزایش احساس امنیت از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده بود.
اما منتقدان می‌گویند شبکه گسترده دوربین‌های پلاک‌خوان می‌تواند بدون آنکه فرد مظنون به جرم مشخصی باشد، تصویری دقیق از رفت‌وآمد روزانه او ایجاد کند: محل کار، خانه، مراکز درمانی، تجمع‌های سیاسی یا دیگر مکان‌هایی که اطلاعات حساسی درباره زندگی شخصی فرد آشکار می‌کنند.

تجربه آمریکا؛ هشداری برای مونترال؟

بخش مهمی از نگرانی‌ها به تجربه ایالات متحده مربوط می‌شود. دوربین‌های شرکت Flock Safety در بسیاری از شهرهای آمریکا به‌طور گسترده نصب شده‌اند، اما گزارش‌هایی از سوءاستفاده از این سامانه‌ها باعث افزایش مخالفت عمومی شده است.

بر اساس گزارشی که در متن La Presse به آن اشاره شده، برخی مأموران پلیس از سامانه Flock برای جست‌وجوی اطلاعات مربوط به همسر یا شریک سابق خود استفاده کرده‌اند. همچنین فعالان مدنی بیش از ۱۰۰ هزار دوربین از این نوع را در آمریکا شناسایی کرده‌اند و موارد متعددی از استفاده بحث‌برانگیز از آن‌ها را مستند کرده‌اند.

از جمله، مشخص شده بود صدها جست‌وجوی پلیسی با اعتراضات سیاسی مرتبط بوده است؛ موضوعی که نگرانی درباره تبدیل یک ابزار تحقیقاتی به زیرساخت نظارت گسترده را افزایش داده است.

پرسش‌هایی که هنوز بی‌پاسخ مانده‌اند

جمع‌آوری دوربین Henri-Bourassa به معنای پایان بحث نیست. هنوز مشخص نیست چهار دستگاه خریداری یا اجاره‌شده دقیقاً کجا و در چه چارچوبی به کار خواهند رفت، داده‌ها چه مدت نگهداری می‌شوند، چه کسانی مجاز به جست‌وجوی آن‌ها هستند و چه سازوکار مستقلی برای بررسی سوءاستفاده احتمالی وجود دارد.

در نتیجه، موضوع اصلی دیگر تنها یک دوربین روی یک تیر چراغ برق نیست؛ بحث بر سر این است که مونترال تا چه اندازه حاضر است برای افزایش توان تحقیقاتی پلیس، زیرساختی ایجاد کند که بالقوه می‌تواند رفت‌وآمد شهروندان را در مقیاس گسترده ثبت کند.