تحریریهی «مداد»
سوگواری در سایهی فشار امنیتی: با وجود فضای شدید امنیتی در شهرهای مختلف ایران، مراسم چهلم جانباختگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ همچنان در نقاط مختلف کشور برگزار میشود؛ آیینهایی که طی سالهای اخیر، بیش از پیش به عرصهای برای بیان اعتراض سیاسی تبدیل شدهاند.
گزارشها و ویدئوهای منتشرشده نشان میدهد در برخی موارد نیروهای حکومتی تلاش کردهاند مانع برگزاری این مراسم شوند، اما خانوادهها و شهروندان با حضور بر مزار کشتهشدگان، یاد آنان را گرامی داشتهاند.
▪️ شعارهای اعتراضی در شهرهای مختلف
بر اساس ویدئوهای رسیده به رسانهها، در نورآباد ممسنی (۳۰ بهمن) حاضران شعار «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» و «جنگ جنگ شرفه، بیطرف بیشرفه» سر دادند.
در آباده فارس، شعار «مرگ بر دیکتاتور» شنیده شد.
در فیروزآباد فارس، در مراسم چهلم رها بهلولیپور، شعارهایی چون «کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل رو ستایش کنیم» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» سر داده شد. رها بهلولیپور، دانشجوی ۲۳ ساله دانشگاه تهران، ۱۸ دی در میدان فاطمی تهران هدف گلوله قرار گرفت و یک روز بعد جان باخت.
در مشهد، در مراسم چهلم مرتضی دهقانی (۲۹ بهمن)، شعار «خامنهای قاتله، ولایتش باطله» شنیده شد.
در چالوس نیز شرکتکنندگان شعارهایی علیه جمهوریاسلامی سر دادند.
در لاهیجان گیلان، در مراسم چهلم آریا علیدوست و پروانه خجندی، شعار «پهلوی برمیگرده» تکرار شد.
در نجفآباد اصفهان، شعار «خونهایی که چکیده، ما یادمون نمیره» سر داده شد.
در سمیرم نیز کسبه در همراهی با خانوادهها مغازههای خود را بستند و اعتصاب کردند.
در مراسم چهلم محمدرضا آهنگر در بهشتزهرا تهران، شرکتکنندگان پلاکاردهایی با تصویر درفش کاویانی بر زمینه پرچم ایران حمل کردند و شعار «ای دلیر نامآور، محمدرضا آهنگر» سر دادند. محمدرضا آهنگر، ۲۰ ساله، شامگاه ۱۸ دی در فلکهی صادقیهی تهران با شلیک گلوله جنگی از سوی تکتیرانداز هدف قرار گرفت و کشته شد.
در اردکان یزد، مراسم چهلم مصطفی سرافراز اردکانی با حضور گستردهی مردم برگزار شد. خواهر او در این مراسم گفت: «وقتی برادرم برای شرکت در تجمع از خانه خارج میشد، گفت میرم تا بدانند ما هستیم و وجود داریم.» حاضران با شعار «باشرف باشرف» یاد او را گرامی داشتند.
▪️ سوگواری به مثابه کنش سیاسی
همخوانی سرودهای ملی و میهنی، رقص سوگ خانوادهها بر مزار کشتهشدگان و سر دادن شعارهای سیاسی نشان میدهد مراسم چهلم در ایران امروز دیگر صرفاً آیین عزاداری نیست، بلکه به یکی از مهمترین بسترهای اعتراض مدنی بدل شده است.
به نظر میرسد هرچه فضای اجتماعی در ایران محدودتر و امکان تجمعهای رسمی کمتر شده، کارکرد سیاسی آیینهای سوگواری پررنگتر شده است؛ جایی که یاد جانباختگان، به بستری برای تداوم اعتراض و بازتاب نارضایتی عمومی تبدیل شده است.
