خبرهای صبحگاهی
موضعگیری محتاطانهی نخستوزیر کارنی در قبال اقدام آمریکا در ونزوئلا
به گزارش CTV، مارک کارنی، نخستوزیر کانادا روز شنبه در پیامی در شبکهی اجتماعی X خواستار فرایند گذار به رهبری خودِ ونزوئلاییها برای فاصله گرفتن از آنچه رژیم جنایتکار نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا خواند، شد. این اظهارنظر یکی از درخواستهای نخستوزیر پس از ورود نیروهای ایالاتمتحده به ونزوئلا در بامداد شنبه برای برکناری مادورو از قدرت بود.
کارنی همچنین از «همه طرفها» خواست به حقوق بینالملل احترام بگذارند که با بیانیهی پیشین آنیتا آناند، وزیر امور خارجهی کانادا، همراستا بود. قابل توجه است، در هیچیک از این واکنشها بهطورمستقیم نامی از ایالاتمتحده برده نشد.
دو ناظر سیاسی معتقدند واکنش نخستوزیر میتوانست فراتر از این باشد. اسکات رید (Scott Reid)، مفسر سیاسی رسانهی خبری سیتیوی و مدیر پیشین ارتباطات پل مارتین (Paul Martin)، نخستوزیر لیبرال سابق معتقد است این بیانیه بسیار بسیار محتاطانه تنظیم شده تا بهطورآشکار از ترامپ انتقاد نشود. به نظر میرسد در انتشار این بیانیه نخستوزیر کارنی در تلاش بوده از به خطر افتادن مذاکرات تجاری با همتای آمریکاییاش جلوگیری کند.
به اعتقاد رید، کارنی و برخی رهبران اروپایی نیز با همین احتیاط به واقعهی ونزوئلا واکنش نشان دادند. وی تأکید کرد از نظر شخصی این واکنش را بیشازحد ضعیف میداند و معتقد است پیامدهای این اقدام بسیار جدی است و نیاز به محکومیت صریحتری دارد.
انتظار میرود کارنی روز دوشنبه به پاریس سفر کند تا با ائتلاف داوطلبان ــ گروهی از کشورها که از اوکراین حمایت میکنند ــ با هدف پیشبرد توافق آتشبس در جنگ اوکراین و روسیه دیدار کند. هرچند این نشست اوایل هفته اعلام شده بود، اما به گفتهی رید، اکنون احتمالاً موضوع ونزوئلا نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت.
گفتنی است، پیش از ورود نیروهای آمریکایی، روسیه حمایت کامل خود از ونزوئلا در برابر خصومتهای ایالاتمتحده را اعلام کرده بود.
پیتر مککی، وزیر امور خارجهی سابق در دولت استیون هارپر، واکنش کارنی را کند و بیرمق توصیف کرد. کارنی این پیام را ساعت ۵:۱۵ بعدازظهر به وقت شرق کانادا در روز شنبه منتشر کرد، درحالیکه دونالد ترامپ اندکی پس از ساعت ۴ بامداد همان روز از دستگیری مادورو و همسرش خبر داده بود. از نظر مککی، این بیانیه بازتابدهندهی سیاست خارجیای است که در آن تردد وجود داشته و منتظر میماند ببیند دیگر کشورها چگونه واکنش نشان میدهند.
در میان واکنشهای داخلی، پیر پوآلیو، رهبر محافظهکاران، به ترامپ تبریک گفت و مادورو را قاچاقچی-تروریست و دیکتاتور سوسیالیست خواند که باید باقی عمرش را در زندان بگذراند.
ایو-فرانسوآ بلانشه، رهبر بلوک کبکوآ، در پیامی به زبان فرانسوی نوشت رژیم مادورو آزادیهای بنیادین را به چالش میکشد، اما در عین حال نسبت به استفادهی ایالاتمتحده از نیروی نظامی با به خطر انداختن جان غیرنظامیان ابراز نگرانی کرد.
دان دیویس (Don Davies)، رهبر موقت نیودموکراتها، نیز در X عملیات آمریکا را کاملاً غیرقانونی دانست و آن را نقض تعهدات ایالاتمتحده ذیل میثاقهای سازمان ملل توصیف کرد.
در سطح بینالمللی، واکنشها متفاوت بود. مکزیک با انتشار بیانیهای، ایالاتمتحده را به نقض مادهی۲ منشور سازمان ملل متحد متهم کرد؛ مادهای که اعضا را از تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشورها منع کرده و بر حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات تأکید دارد.
گوستاوو پترو (Gustavo Petro)، رئیسجمهور کلمبیا، بدون نام بردن مستقیم از آمریکا اعلام کرد کشورش تعهد بیقیدوشرط خود به اصول مندرج در منشور سازمان ملل، بهویژه احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی را مجددا تأیید کرد.
خاویر میلی (Javier Milei)، رئیسجمهور آرژانتین و از متحدان برجستهی ترامپ، سقوط دیکتاتور قاچاقچی-تروریست مادورو را جشن گرفت و نوشت در اینجا حد وسطی وجود ندارد؛ یا در کنار خیر هستید یا در کنار شر».
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه نوشت مردم ونزوئلا از دیکتاتوری مادورو رها شدهاند و میتوانند تنها خوشحال باشند.
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، پیروزی انتخاباتی مادورو را حاصل انتخاباتی دستکاریشده دانست و در عین حال تأکید کرد ارزیابی حقوقی مداخلهی آمریکا نیازمند بررسی دقیق است و حقوق بینالملل همچنان چارچوب راهنما باقی میماند.
خظر احتمالی ادعای ترامپ دربارهی ادارهی ونزوئلای نفتخیز در میانمدت برای کانادا
به گزارش CTV، یک دانشمند علوم سیاسی معتقد است علاقه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالاتمتحده، به دگرگون کردن بخش نفتخیز ونزوئلا یادآوریای برای صنعت نفت و گاز کانادا است تا دچار هراس نشود و رقابتپذیری خود را حفظ کند.
هدر اگزنر-پیرو (Heather Exner-Piro)، مدیر بخش انرژی، منابع طبیعی و محیطزیست اندیشکدهی مؤسسهی مکدونالد-لوریر میگوید کانادا همواره با کشورهای دارای منابع عظیم نفتی رقابت داشته و ادعاهای اخیر ترامپ مبنی بر اینکه کشورش ونزوئلای نفتخیز را اداره خواهد کرد، در میانمدت میتواند برای کانادا یک ریسک به شمار رود.
به گفتهی وی، عقبنشینی مارکو روبیو، وزیر امور خارجهی ایالاتمتحده از این اظهارات در روز یکشنبه که تأکید کرد آمریکا نقشی روزمره در ادارهی ونزوئلا نخواهد داشت و تنها قرنطینه نفتی موجود علیه این کشور را اجرا میکند، نشان میدهد تهدیدهای ترامپ فعلاً در حد همان تهدید باقی مانده است.
اگزنر-پیرو در ادامه گفت رئیسجمهور آمریکا ابتدا باید از موج ناآرامیهای شدید و گستردهی سیاسی که اقداماتش در سطح جهان ایجاد کرده عبور کند، پیش از آنکه بتواند از نفت ونزوئلا سود ببرد و صنعت نفت کانادا را دچار تلاطم کند. به گفتهی او، ونزوئلا در بلندمدت میتواند بازارهای نفتی خود را به نفع ایالاتمتحده بازآرایی کند.
با این حال، اگزنر-پیرو تأکید کرد نخستوزیر مارک کارنی و دنیل اسمیت، نخستوزیر آلبرتا، در ماههای اخیر با تمرکز بر یافتن راههایی برای رساندن نفت کانادا به بازارهای جدید، تنوعبخشی به این بخش و تضمین حفظ رقابتپذیری کانادا، در مسیر درستی حرکت کردهاند.
تبلیغات
رویارویی اقتصاد کانادا با سه ریسک اصلی در سال ۲۰۲۶
به گزارش Financial Post، اقتصاد کانادا در سال ۲۰۲۵ با چالشهای متعددی روبهرو بود؛ مهمترین آنها جنگ تجاری با ایالاتمتحده که میتوانست به رکود اقتصادی منجر شود. با این حال، رکود فنی رخ نداد، هرچند رشد تولید ناخالص داخلی کانادا در پایان سال شتاب خود را از دست داد. بازار کار تا حدی تابآوری نشان داد، اما نرخ بیکاری همچنان در سطح بالای ۶/۵ درصد باقی مانده است. اقتصاد کانادا تاکنون مقاوم بوده، اما ریسکهای تازهای در حال شکلگیری است که میتواند رشد اقتصادی سال آینده را تهدید کند.
یکی از این ریسکها تداوم نااطمینانی تجاری در سال ۲۰۲۶ است، زیرا توافق کانادا–ایالاتمتحده–مکزیک (CUSMA) قرار است در ماه ژوئیه توسط هر سه کشور مورد بازبینی قرار گیرد. ابهام دربارهی نتیجه این بازبینی همچنان بر سرمایهگذاری سرمایهگذاران در اقتصاد کانادا سایه خواهد انداخت. همزمان، نگرانیها دربارهی نوسانات بخش هوش مصنوعی رو به افزایش است که میتواند بر بازار سهام و حتا بر بازار کار اثر منفی بگذارد.
در ادامه، به این سه ریسک اصلی اقتصاد کانادا در سال ۲۰۲۶ دقیقتر میپردازیم:
-
نخستین ریسک مهم، بازبینی پیشِروی توافق CUSMA:
جیمیسیون گریر (Jamieson Greer)، نمایندهی تجاری ایالاتمتحده، ایدهی کنار گذاشتن این توافق سهجانبه و حرکت بهسوی توافقهای دوجانبهی جداگانه با کانادا و مکزیک را مطرح کرده است. با این حال، بیشتر گروههای صنعتی آمریکا در جلسات استماع عمومی که اوایل دسامبر در واشنگتن برگزار شد، اعلام کردند که خواهان حفظ این توافق هستند.
توافقCUSMA قرار است در سال ۲۰۳۶ منقضی شود، اما هر شش سال یکبار بازبینی میشود و بندی دارد که به هر عضو اجازه میدهد با اعلام ششماهه از آن خارج شود.
لارنس هرمن (Lawrence Herman)، وکیل تجارت بینالملل و پژوهشگر ارشد مؤسسهی C.D. Howe میگوید ساختار فعلی این بازبینیها تمام اهرم فشار را در اختیار ایالاتمتحده قرار میدهد و بعید است آمریکا با ادامهی این توافقنامه تا سال ۲۰۳۶ حتا با اصلاحاتی محدود موافقت کند، زیرا دولت ترامپ علاقهای به توافقهای تجاری گستردهای مانند CUSMA ندارد.
گریر دو هدف اصلی را برای بازبینی آیندهی این توافق مشخص کرده که یکی نظام مدیریت عرضهی لبنیات کانادا و دیگری قانون پخش آنلاین که غولهای فناوری آمریکایی را تنظیمگری میکند، است.
در حال حاضر، صادرکنندگان کانادایی به لطف CUSMA از یک معافیت برخوردارند و نزدیک به ۹۰ درصد صادرات کانادا بدون تعرفه وارد بازار ایالاتمتحده میشود، زیرا با این توافق همخوانی دارد و از تعرفهی عمومی ۳۵ درصد آمریکا معاف است. بانک مرکزی کانادا در پیشبینی ماه اکتبر اعلام کرده میانگین تعرفهی آمریکا بر کالاهای کانادایی ۵/۹ درصد است. ریسک اصلی این است که اگر مذاکرات توافق CUSMA به شکست بینجامد یا این توافق کنار گذاشته شود، صادرکنندگان کانادایی این معافیت را از دست بدهند.
در گفتوگوهای اخیر شورای حکمرانی بانک مرکزی کانادا، بازبینی توافق CUSMA بهعنوان ریسکی قابلتوجه برای چشمانداز اقتصادی کشور توصیف شد. سیاستگذاران هم سناریوی بدبینانهی فروپاشی این توافق و افزایش تعرفهها را بررسی کردهاند و هم سناریویی که در آن مذاکرات به ثباتی نسبی در سیاست تجاری آمریکای شمالی منجر شود. در هر حال، تا پایان مذاکرات، نااطمینانی پیرامون توافق CUSMA در سال ۲۰۲۶ همچنان مانعی برای سرمایهگذاری در کانادا خواهد بود.
-
دومین ریسک مهم، احتمال شکلگیری یا ترکیدن حباب هوش مصنوعی در بازار سهام و پیامدهای آن برای ثبات مالی جهانی:
مارک زندی (Mark Zandi)، اقتصاددان ارشد مؤسسهی Moody’s Analyticsمیگوید با وجود خوشبینی نسبت به اثرات هوش مصنوعی بر اقتصاد ایالاتمتحده، سطح بدهی شرکتهای بزرگ فناوری نگرانکننده است. وی در اوایل دسامبر نوشت سرمایهگذاریهای بسیار سنگین در مراکز داده و زیرساختهای هوش مصنوعی، روابط مالی پیچیده میان شرکتهای بزرگ این حوزه و افزایش چشمگیر اهرم مالی آنها، همگی ریسکآفرین هستند.
به گفتهی زندی، انتشار اوراق بدهی ۱۰ شرکت بزرگ هوش مصنوعی در سال جاری به ۱۲۰ میلیارد دلار آمریکا میرسد که حتا از استقراض دوران حباب داتکام هم فراتر است. وی هشدار داد اگر این شرکتها نتوانند انتظارات سرمایهگذاران را برآورده کنند و قیمت سهامشان افت کند، بدهیها میتواند بهسرعت به مشکلی جدی بدل شود و به تهدیدی برای نظام مالی و اقتصاد گستردهتر تبدیل شود.
بانک مرکزی کانادا نیز در آخرین گزارش سیاست پولی خود به این موضوع پرداخته و هشدار داده که وابستگی شدید اقتصاد آمریکا به تقاضا و سرمایهگذاری در هوش مصنوعی میتواند در صورت بازنگری ناگهانی در ارزش این سرمایهگذاریها، به اصلاح شدید بازار سهام منجر شود که اعتماد مصرفکنندگان را در ایالاتمتحده و کشورهایی مانند کانادا تضعیف کرده و زمینهساز رکود گسترده شود. هرچند هنوز آشفتگی جدی در بازارها دیده نمیشود، نشانههایی از عقبنشینی خوشبینی افراطی وجود دارد. برای نمونه، سهام شرکت Oracle در ۲۹ دسامبر به ۱۹۷٫۹۹ دلار آمریکا رسید، درحالیکه در سپتامبر به اوج ۳۲۸٫۳۳ دلار رسیده بود که به هزینههای سنگین مراکز داده و سود کمتر از انتظار نسبت داده میشود.
-
سومین ریسک، تضعیف بازار کار:
بازار کار کانادا در سال ۲۰۲۵ با وجود نااطمینانیهای تجاری مقاوم بود و نرخ بیکاری از اوج ۷/۱ درصد در سپتامبر به ۶/۵ درصد در نوامبر کاهش پیدا کرد و طی این مدت ۱۸۱ هزار شغل ایجاد شد. با این حال، اقتصاددانان نسبت به اتکای بیشازحد به نرخ بیکاری رسمی هشدار دادند. آنها میگویند نرخ بیکاری R8 که گستردهترین شاخص استفادهنشده از نیروی کارِ آمار کانادا است و شامل افراد دلسردشده، منتظر بازگشت به کار یا شغل جدید و کارکنان پارهوقتِ ناخواسته میشود، همچنان نزدیک به نه درصد است که بالاترین سطح از سپتامبر ۲۰۰۸ و دوران اوج بحران مالی جهانی محسوب میشود.
بانک مرکزی کانادا اعلام کرده بازار کار در بخشهای حساس به تجارت همچنان ضعیف است و تمایل کلی به استخدام در سطح اقتصاد پایین مانده است. به گفتهی برندون برنارد (Brendon Bernard)، اقتصاددان ارشد Indeed کانادا، وضعیت تجاری یک ریسک در حال شکلگیری برای اقتصاد کانادا است که اثر آن به بازار کار هم سرایت میکند البته شاید شوک ناگهانی نباشد، اما بهتدریج خود را نشان میدهد.
کاهش فرصتهای شغلی و کند شدن جابهجایی نیروی کار در سالهای اخیر ادامه داشته و ورود هوش مصنوعی نیز بهویژه بر رشد مشاغل سطح ابتدایی اثر گذاشته است که در سال ۲۰۲۶ باید با دقت دنبال شود. وی تأکید کرد در دورهای تازه از تحول فناوری قرار داریم که در آن، برخی از مشاغل ابتداییِ با دستمزد بالاتر بیش از دیگران در برابر خودکارسازی آسیبپذیرند و سهم جوانان دههی بیست زندگی در این مشاغل طی سال گذشته اندکی کمتر شده است.
تبلیغات
جهش ارزش دلار آمریکا به کانال ۱۴۱ هزار تومانی در بازار ارز تهران
در دو هفتهی اخیر بازار ارز تهران، دادههای لحظهای و روندهای جهانی نشان میدهند که نرخ دلار در بازار آزاد همچنان در سطوح بسیار بالایی قرار دارد و حتا نزدیک به ۱۴۰ هزار تومان برای هر دلار آمریکا رسیده که رکورد تاریخی دیگری برای ارزش پول ایران محسوب میشود. این سقوط شدید ارزش پول ملی بازتاب دهندهی ادامه بحران اقتصادی، فشار تحریمها و انتظارات تورمی شدید است.
این افت ارزش توماندر برابر دلار باعث شده بازار ارز تهران شاهد افزایش تقاضای احتیاطی و انتظارات تورمی قوی باشد درحالیکه فاصلهی بین نرخ رسمی و نرخ بازار آزاد همچنان بسیار زیاد باقی مانده و اعتماد به سیاستهای پولی کاهش پیدا کرده است. در کنار این، اخبار داخلی از اعتراضات گسترده به وضعیت اقتصادی و افزایش فشارهای اجتماعی حکایت دارد که میتواند بر نوسانات بازار ارز تأثیر بگذارد و باعث شود معاملهگران بیشتر به سمت دلار و ارزهای خارجی پناه ببرند تا از کاهش بیشتر ارزش پول خود جلوگیری کنند.
بهطور خلاصه میتوان گفت، دو هفتهی اخیر بازار ارز تهران با نرخهایی که رکوردشکنی میکنند و بازتابدهندهی فشارهای تورمی، بیثباتی اقتصادی و انتظارات منفی در میان فعالان بازار است، تحت تأثیر سقوط تاریخی ارزش تومان و افزایش تقاضای دلار بوده است که بهنظر میرسد همچنان ادامه خواهد داشت مگر آنکه تحولات مثبت اقتصادی یا سیاستهای جدید ملموسی در پیش گرفته شود.
بر این اساس، امروز دوشنبه نرخ برابری دلار آمریکا و تومان در بازار ارز تهران با ادامهی روند افزایشی مواجه شده بهطوریکه، قیمت دلار آمریکا در ساعت ۱۶:۳۰ امروز به وقت ایران و در لحظهی نگارش این خبر با سه هزار و ۶۰۰ تومان افزایش نسبت به روز گذشته با ۱۴۱ هزار و ۴۰۰ تومان معامله شد.
این روند افزایشی در نرخ برابری دلار کانادا و تومان نیز مشاهده شده بهطوریکه، امروز قیمت دلار کانادا به کانال ۱۰۲ هزار تومانی رسیده است. بر این اساس، این ارز با افزایش دو هزار و ۳۴۰ تومانی نسبت به روز گذشته با قیمت ۱۰۲ هزار و ۶۶۰ تومان مبادله شد.
تبلیغات
تحریریهی «مداد»
