پوریا ناظمی
در سومین قسمت داستان جنگ موتورسواران کبک به دستگیری و محاکمه مام و واکنش دولت به این گروه پرداخته شده است. بازه زمانی که حدود سال 1998 تا اوایل دهه 2000 را شامل می شود.
قسمت اول | قسمت دوم | قسمت سوم | قسمت چهارم
جامعه و پلیس در مقابل هیولاها
پس از سالها خشونت بیوقفه، قتلهای وحشیانه و گسترش ترس در جامعه کبک، فشار عمومی بر دولت و نیروهای انتظامی برای پایان دادن به جنگ موتورسواران به اوج خود رسیده بود. مرگ دلخراش دانیل دِروش و قتلهای گستاخانه دو زندانبان به دستور موریس “مام” بوشه، دیگر جایی برای تردید باقی نگذاشته بود که این گروهها تهدیدی جدی برای حاکمیت قانون و امنیت شهروندان هستند. پلیس، با منابع و اختیارات بیشتر، مصمم بود تا این غائله را خاتمه دهد و در رأس این تلاشها، دستگیری و محکومیت موریس بوشه، رهبر قدرتمند هلز آنجلز، قرار داشت.
شکار “مام” بوشه: نبردی حقوقی و اطلاعاتی
دستگیری و محکومیت موریس بوشه به یکی از اولویتهای اصلی پلیس کبک تبدیل شده بود. او نه تنها به عنوان مغز متفکر بسیاری از جنایات هلز آنجلز شناخته میشد، بلکه به نمادی از گستاخی و نفوذناپذیری جرائم سازمانیافته تبدیل شده بود. با این حال، به دام انداختن او کار سادهای نبود. بوشه بسیار محتاط بود، خود را با لایههای امنیتی متعدد احاطه کرده بود و به خوبی از قوانین برای فرار از مجازات استفاده میکرد.
اولین محاکمه و تبرئه جنجالی (۱۹۹۸): در سال ۱۹۹۸، بوشه به اتهام دست داشتن در قتل دو زندانبان، دیان لَوین و پیر روندو، و همچنین قاچاق مواد مخدر و مشارکت در فعالیتهای یک سازمان جنایی، محاکمه شد. این محاکمه، که با تدابیر امنیتی شدید در کاخ دادگستری مونترال (Montreal courthouse) برگزار شد، توجه رسانهها و افکار عمومی را به خود جلب کرد. با این حال، در کمال ناباوری، هیئت منصفه بوشه را از تمامی اتهامات مربوط به قتل تبرئه کرد. این حکم، موجی از خشم و ناامیدی را در جامعه ایجاد کرد و سیستم قضایی را با انتقادات شدیدی روبرو ساخت. بسیاری معتقد بودند که هیئت منصفه تحت تأثیر تهدیدها و ارعاب هلز آنجلز قرار گرفته است.
پافشاری پلیس و جمعآوری شواهد جدید: تبرئه بوشه، اگرچه یک شکست بزرگ برای پلیس بود، اما آنها را از ادامه تحقیقات مأیوس نکرد. کارآگاهان با سماجت به جمعآوری شواهد و یافتن شاهدانی که حاضر به همکاری باشند، ادامه دادند. نقطه عطف در این تحقیقات، همکاری استفان “گوداس” گانیه (Stéphane “Godasse” Gagné)، یکی از اعضای هلز آنجلز بود که در چندین قتل، از جمله قتل زندانبانان، دست داشت. گانیه، در ازای کاهش مجازات خود، پذیرفت که علیه بوشه شهادت دهد. شهادت او، که جزئیات دقیقی از دستورات مستقیم بوشه برای ارتکاب قتلها را فاش میکرد، کلید موفقیت در محاکمه بعدی بود.
عملیات بهار ۲۰۰۱ (Opération Printemps 2001): ضربهای کاری به هلز آنجلز
«در حالی که بوشه همچنان از چنگ قانون گریزان بود، دستگاه امنیتی کبک تصمیم گرفت دست به اقدامی بزند که نهتنها تاریخچه مبارزه با جرایم سازمانیافته در کانادا را تغییر دهد، بلکه ساختار مخفی و پیچیدهی هلز آنجلز را برای نخستین بار در هم بشکند.»
این عملیات، که “عملیات بهار ۲۰۰۱” (Opération Printemps 2001 یا Springtime 2001) نام گرفت، در ۲۸ مارس ۲۰۰۱ با مشارکت صدها افسر پلیس از نیروهای مختلف به اجرا درآمد.
در این عملیات بیسابقه، بیش از ۱۲۰ نفر از اعضای هلز آنجلز و گروههای وابسته به آنها، از جمله بسیاری از چهرههای کلیدی شعبه نومَدز، دستگیر شدند. پلیس به دهها مکان، از جمله ” پاتوق اصلی” هلز آنجلز در خیابان بنت و سایر پاتوقها و خانههای امن، یورش برد و مقادیر زیادی مواد مخدر، سلاح، پول نقد و اسناد و مدارک مربوط به فعالیتهای جنایی را کشف و ضبط کرد.
عملیات بهار ۲۰۰۱، بزرگترین ضربه به هلز آنجلز در تاریخ کانادا تا آن زمان بود. این عملیات نه تنها بسیاری از رهبران و اعضای فعال این گروه را از صحنه خارج کرد، بلکه ساختار فرماندهی و شبکه توزیع مواد مخدر آنها را نیز به شدت مختل نمود. این عملیات، حاصل سالها عملیات پنهانی، شنودهای پیچیده، و نفوذ مأموران به درون تار و پود باندهای جنایی بود.
محاکمه مجدد و محکومیت “مام” بوشه (۲۰۰۲): پایان یک دوران
با شهادت کلیدی استفان گانیه و شواهد به دست آمده از عملیات بهار ۲۰۰۱، موریس بوشه بار دیگر به اتهام قتل درجه یک دو زندانبان و همچنین قاچاق مواد مخدر و رهبری یک سازمان جنایی محاکمه شد. این بار، دادگاه با موفقیت به پایان رسید.
در می ۲۰۰۲، موریس “مام” بوشه در تمامی اتهامات گناهکار شناخته شد و به حبس ابد بدون امکان آزادی مشروط تا ۲۵ سال محکوم گردید. محکومیت او، پایانی بود بر دوران وحشت یکی از بدنامترین جنایتکاران تاریخ کانادا و یک پیروزی بزرگ برای سیستم قضایی و انتظامی. بوشه به زندان فوق امنیتی در سنت-آن-دِ-پلن (Sainte-Anne-des-Plaines)، شمال مونترال، منتقل شد، جایی که بسیاری دیگر از تبهکاران خطرناک نگهداری میشوند.
موریس “مام” بوشه، که سالها چهرهای نمادین از جنایت سازمانیافته در کبک بود و با محکومیتش در سال ۲۰۰۲ پایانی بر یکی از تاریکترین دورههای خشونت باندی در کانادا رقم خورد، سرانجام در تاریخ ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۲ در زندان فوق امنیتی سنت-آن-د-پلن و در حالی که به سرطان گلو مبتلا بود، درگذشت. مرگ او بدون هیچگونه آزادی مشروط و در انزوای کامل، به نوعی نماد سقوط مردی شد که زمانی قدرتش لرزه بر اندام سیستم قضایی انداخته بود.
ادامه جنگ و تلاش برای پر کردن خلاء قدرت
با دستگیری و محکومیت بوشه و بسیاری از اعضای ارشد هلز آنجلز، جنگ موتورسواران تا حدی فروکش کرد، اما به طور کامل پایان نیافت. راک ماشین، که در طول جنگ تلفات سنگینی متحمل شده بود و بسیاری از اعضای کلیدی خود را از دست داده بود، همچنان به فعالیت خود ادامه میداد. برخی از اعضای باقیمانده هلز آنجلز نیز سعی در بازسازی سازمان و حفظ قلمرو خود داشتند.
در این میان، راک ماشین در سال ۲۰۰۰ به طور رسمی به یکی از شعبههای گروه موتورسوار آمریکایی “بَندیدوس” (Bandidos MC) پیوست. بندیدوس، رقیب اصلی هلز آنجلز در سطح جهانی بودند و این اتحاد، بُعد جدیدی به درگیریها در کبک بخشید. حالا جنگ موتورسواران کبک، به بخشی از یک رقابت جهانی بین دو غول موتورسوار یاغی تبدیل شده بود.
با این حال، عملیات بهار ۲۰۰۱ و محکومیت بوشه، ضربه مهلکی به هلز آنجلز وارد کرده بود و توان عملیاتی آنها را به شدت کاهش داده بود. اگرچه خشونتها و قتلهای پراکنده همچنان ادامه داشت، اما دیگر از آن جنگ تمامعیار و گسترده خبری نبود.
تأثیرات اجتماعی و قانونی جنگ
جنگ بزرگ موتورسواران کبک تأثیرات عمیقی بر جامعه و سیستم قانونی کانادا گذاشت:
قوانین ضد گنگ: در پاسخ به این جنگ، دولت کانادا قوانین سختگیرانهتری را برای مبارزه با جرائم سازمانیافته و گروههای تبهکار تصویب کرد. “لایحه ضد گنگ” (Anti-Gang Legislation)، که در سال ۱۹۹۷ معرفی و بعدها تقویت شد، به پلیس و دادستانها ابزارهای قانونی بیشتری برای تحت پیگرد قرار دادن اعضای سازمانهای جنایی و مصادره اموال آنها داد.
افزایش آگاهی عمومی: این جنگ، آگاهی عمومی را نسبت به خطرات جرائم سازمانیافته و نفوذ گروههای تبهکار در جامعه افزایش داد.
تغییر در استراتژیهای پلیسی: پلیس مجبور شد استراتژیها و تاکتیکهای خود را برای مقابله با این گروههای پیچیده و خشن تغییر دهد و همکاری بین نیروهای مختلف انتظامی افزایش یافت.
اگرچه “مام” بوشه دیگر در خیابانها نبود، اما میراث خشونت و ترسی که او و گروهش ایجاد کرده بودند، به این زودیها از حافظه مردم کبک پاک نمیشد. جنگ موتورسواران نشان داد که چگونه گروههای کوچک و به ظاهر حاشیهای میتوانند به تهدیدهای بزرگی برای امنیت ملی تبدیل شوند.
در بخش بعدی، به پیامدهای بلندمدت این جنگ، عملیاتهای پلیسی بعدی، و وضعیت فعلی گروههای موتورسوار در کبک و کانادا خواهیم پرداخت.
پایان بخش سوم
بخش اول داستان جنگ موتورسواران کبک
بخش دوم داستان جنگ موتورسواران کبک
