پوریا ناظمی
ایلان ماسک که از او به یکی از برجستهترین چهرههای حوزه فناوری معاصر یاد میشود حالا میدان دیگری برای زورآزمایی تجاری پیداکرده است.
ایلان ماسک مدتهای طولانی است که منتقد توییتر است و حالا که توییتر قصد ندارد مطابق سلیقه او باشد، او میخواهد توییتر را بخرد، به قیمت 43 میلیارد دلار، یکجا و نقد.
ایلان ماسک شخصیت پیچیدهای است. از سویی یکی از پیشروترین نوآوران در عرصه فناوری فضایی و خودروهای الکتریکی است. اما از سوی دیگر برخی از رفتارهای مدیریت داخلی او و همچنین بازی با بازار و وعدههای غیرواقعی او، ورودش به جنجالهای متعدد رسانهای و برخی از ادعاهای سیاسی و شبهعلمی او باعث شده است تا گاهی اثرات اجتماعی مخربی را به همراه داشته باشد.
ایلان ماسک که از سویی یکی از چهرههای توسعه فناوری مبتنی بر علم به شمار میرود وقتی نوبت به بخشهایی از علم میرسد که علاقهای به آن ندارد یا برایش هزینهبر است ابایی از آن ندارد که موضع ضد علمی بگیرد. حمایت او از «کاروان آزادی» در کانادا و مخالفتش با واکسیناسیون و قرنطینه در دوران اوج همهگیری ازجمله این موارد است.
او روش مدیریت سختگیرانه و گاهی غیرقابلتحملی در مجموعه امپراتوری خود دارد و بهواسطه همین هم با دهها شکایت درباره وضعیت کاری محیطهای تحت مدیریتش مواجه است.
اگرچه زندگی شخصی او کمتر از سایر چهرههای فعال دنیای فناوری رسانهای شده است اما این بخش از زندگی او نیز بی حاشیه نیست. تنها در یکی از موارد حاشیهای زندگیاش او طی چند هفته آینده باید در دادگاه شکایت جانی دپ علیه همسر سابقش امبر هرد شرکت کند و درباره روابط خود با امبر هرد توضیح دهد.
اما وقتی ماسک تمرکزش را روی موضوعی میگذارد میتوان مطمئن بود که از هر ابزاری برای رسیدن به هدفش استفاده میکند.
موفقیت خیرهکننده و درخشان و بیسابقه اسپیس ایکس یکی از این موارد موفقیت است. طبیعتاً با چنین قدرت و موفقیتی ماسک علاقهای به نظرات کارشناسی منتقد خود ندارد.
یکی از ویژگیهای او علاقه به مدیریت کامل مجموعه تحت نظرش است. برای همین است که حاضر نشده است اسپیس ایکس را بهعنوان شرکت سهامی عام اعلام کند چراکه معتقد است در صورت عمومی شدن این شرکت و دادن قدرت تصمیمگیری به هیئتمدیره که به سهامداران پاسخگو است باعث میشود این شرکت از هدف خود (مسکونی کردن مریخ) دور شود.
رابطه ماسک با توییتر هم رابطه پیچیدهای است. ماسک بارها از توییتر برای تغییر در بازار استفاده کرده است. برخی از توییت های او درباره شرکت تسلا باعث شد تا هیئتمدیره این شرکت او را از توییت کردن درباره سهام منع و او را جریمه کنند.
ماسک بهخصوص واکنش منفی درباره تلاش توییتر برای جلوگیری از انتشار اطلاعات اشتباه دارد. او همچنین به منع کردن افرادی که قوانین این بستر اطلاعرسانی را نقض میکنند منتظر است و خود را طرفدار آزادی بدون مرز معرفی میکند.
ماسک هفته پیش اعلام کرد که چند هفته قبل از آن با خرید 2.64 میلیارد دلار از سهام توییتر عملاً به بزرگترین سهامدار این شرکت بدل شده است.
هیئتمدیره توییتر – حداقل در ظاهر – از خرید ماسک استقبال کرد و اعلام کرد که مطابق قوانین ماسک میتواند عضو کلاس دو هیئتمدیره شود. این عضویت از نظر حقوقی به این معنی بود که ماسک اجازه نداشت بیش از 14.9 درصد از کل سهام توییتر را بخرد.
همزمان بازارهای اقتصادی به پنهانکاری چندهفتهای ماسک در خرید این سهام انتقاد کردند.
ماسک که گویا از محدودیت و سقف خرید سهامش در صورت عضویت در هیئتمدیره راضی نبود اعلام کرد این عضویت را نمیپذیرد و با این کار عملاً اجازه دارد تا هر مقداری که دوست دارد سهام این شرکت را بخرد.
حالا ماسک در اقدامی دیگر اعلام کرده است پیشنهاد خرید کلیت توییتر با قیمت 43 میلیارد دلار را داده است.
این اقدام ماسک با واکنشهای متفاوتی مواجه شده است. گروهی از حامیان ماسک معتقدند این اتفاق به انقلابی در توییتر بدل میشود اما بسیاری از ناظران و متخصصان رسانه و محققان جریان اطلاعات نادرست آن را بحرانی برای جریان اطلاعات سالم میدانند.
نقد این افراد تنها به مساله اقتصادی این موضوع برنمیگردد. آنها هشدارهای اجتماعی را مطرح میکنند ازجمله در زمینه اینکه چطور ممکن است در ساختار فعلی شخصی با ثروت و قدرت کافی بتواند جریانهای تثبیتشده اطلاعرسانی را صاحب شده و مطابق میل خود استفاده کرده و بر جامعه اثر بگذارد.
همچنین ناظران اقتصادی آن را با فرآیند رشد طبیعی و تحول بازار ناسازگار ارزیابی میکنند.
هنوز توییتر پاسخی رسمی به این درخواست نداده است اما ماسک اعلام کرده است درصورتیکه با این پیشنهادش موافقت نشود سهام خود را خواهد فروخت. تهدیدی که ممکن است باعث کاهش سهام توییتر در روزهای آینده شود.
تحریریهی «مداد»
