کشف سازگاری دایناسورها با سرمای زیاد برخلاف تصورات قلبی، با حضور پژوهشگر کانادایی

چهارشنبه نهم سپتامبر ۲۰۲۶

به گزارش The Globe & Mail، پژوهشگران با بررسی قطعات فسیل‌شده‌ی پوسته تخم دایناسور در جنوب آرژانتین دریافتند تایتانوسورها، از بزرگ‌ترین دایناسورهای تاریخ، صدها کیلومتر جنوبی‌تر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد تخم‌گذاری می‌کردند.

این یافته نشان می‌دهد این جانوران گیاه‌خوار که وزن برخی از آن‌ها به ۷۵ تن می‌رسید، توانایی تولیدمثل در مناطق نسبتاً سرد و دور از استوا را داشته‌اند.

حدود ۷۰ میلیون سال پیش، در اواخر دوره‌ی کرتاسه، محل کشف تخم‌ها در عرض جغرافیایی حدود ۶۰ درجه‌ی جنوبی قرار داشت؛ بسیار جنوبی‌تر از موقعیت کنونی آن که در عرض ۵۰ درجه‌ی جنوبی است. اگرچه زمین در آن دوره به‌طورکلی گرم‌تر بود، میانگین دمای سالانه‌ی این منطقه حدود ۱۲ درجه‌ی سانتی‌گراد برآورد شده که تقریباً با آب‌وهوای امروزی ونکوور قابل‌مقایسه است.

دارلا زلنیتسکی (Darla Zelenitsky)، دیرینه‌شناس دانشگاه کلگری که از متخصصان تخم و جنین دایناسورهاست، از پژوهشگران این مطالعه بود. وی می‌گوید این جنوبی‌ترین محل شناخته‌شده‌ای است که از آن پوسته‌ی تخم دایناسور به دست آمده و این شواهد نشان می‌دهد دایناسورها در این منطقه لانه‌سازی و تخم‌گذاری می‌کردند.

این پژوهش بر پایه‌ی حدود ۲۰۰ قطعه از تخم‌های تایتانوسورها انجام شده است که دیرینه‌شناسان ژاپنی و آرژانتینی طی چندین سفر اکتشافی بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ در پاتاگونیا، نزدیک جنوبی‌ترین بخش آمریکای جنوبی کشف کردند.

بررسی‌های زمین‌شیمیایی و فسیلی نشان می‌دهد این منطقه در آن زمان احتمالاً دره‌ای رودخانه‌ای، کم‌ارتفاع و پرباران بوده و رطوبت بالایی داشته است. عرض جغرافیایی زیاد نیز باعث می‌شده تغییرات فصلی دما و میزان روشنایی روز در آن قابل‌توجه باشد؛ شرایطی که برای جانوران بزرگی مانند تایتانوسورها و تأمین غذای کافی برای نوزادان آن‌ها چالش‌برانگیز بوده است.

تخم‌های تایتانوسورها حدود چهار لیتر حجم داشتند، اما جوجه‌ها پس از خروج از تخم همچنان باید رشد بسیار زیادی می‌کردند تا به اندازه‌ی عظیم والدین خود برسند. به همین دلیل، حفظ دمای تخم‌ها اهمیت زیادی داشت. زلنیتسکی می‌گوید این دایناسورها نمی‌توانستند مانند برخی پرندگان امروزی روی تخم‌ها بنشینند، زیرا وزن زیادشان باعث نابودی تخم‌ها می‌شد.

پژوهشگران بر این باورند که تایتانوسورها احتمالاً زمان تخم‌گذاری را با فصل بهار هماهنگ می‌کردند. پوسته تخم‌ها در مقیاس میکروسکوپی بسیار متخلخل بوده و اگر در معرض هوای آزاد قرار می‌گرفت، احتمال خشک شدن آنها وجود داشت. بنابراین، احتمالاً مادرها تخم‌ها را زیر توده‌هایی از پوشش گیاهی در حال پوسیدن دفن می‌کردند. تجزیه‌ی این مواد توسط باکتری‌ها گرما تولید می‌کرد و می‌توانست به گرم نگه داشتن تخم‌ها کمک کند.

رابرت ریس (Robert Reisz)، دیرینه‌شناس دانشگاه تورنتو که در این پژوهش مشارکت نداشت، این مطالعه را از آن جهت مهم دانست که اطلاعات تازه‌ای درباره‌ی راهبردهای تولیدمثل دایناسورها در مناطق بسیار دور از مناطق گرمسیری ارائه می‌کند. به گفته‌ی وی، تخم‌گذاری تایتانوسورها در چنین عرض جغرافیایی بالایی به‌خودی‌خود شگفت‌انگیز است، به‌ویژه با توجه به شواهدی که نشان می‌دهد پوسیدگی پوشش گیاهی احتمالاً منبع اصلی گرما برای جوجه‌کشی بوده است.

نتایج این پژوهش روز سه‌شنبه در مجله علمی Royal Society Open Science منتشر شد.