تحریریهی «مداد»
بر اساس پژوهش جدیدی که نتایج آن در مجله علمی نیچر منتشر شده است، لکههای سیاه و برجسته روی پوست گربهماهیهای قهوهای در برخی مناطق کانادا و آمریکا، ناشی از یک نوع سرطان پوست منتقلشونده و واگیردار است.
این بیماری که مانند یک انگل از ماهی به ماهی دیگر سرایت میکند، چهارمین نمونه ثبتشده از سرطانهای واگیردار در حیات وحش و نخستین مورد شناختهشده در میان گونههای ماهی و آبزیان آب شیرین در جهان محسوب میشود.
تحقیقات دانشمندان از دریاچه ممفرمگوگ که در مرز استان کبک کانادا و ایالت ورمانت آمریکا قرار دارد آغاز شد. از سال ۲۰۱۲ ماهیگیران و زیستشناسان گزارشهای گوناگونی از صید گربهماهیهای قهوهای با ضایعات سیاه و برجسته روی پوست ارائه دادند.
در حالی که پژوهشگران در ابتدا احتمال وجود ویروس یا آلایندههای شیمیایی را مطرح میکردند، آزمایشهای ژنتیکی و بررسی ژنوم تومورها حقیقت متفاوتی را آشکار ساخت:
– عامل ویروسی رد شد: آزمایشها هیچ نوع ویروس مرتبطی را در ماهیهای بیمار نشان ندادند.
– تشخیص ملانوم: ضایعات پوستی نوعی «ملانوم» یا سرطان پوست تهاجمی تشخیص داده شدند.
– شباهت ژنتیکی تومورها: تحلیل دیانای نشان داد که سلولهای سرطانی موجود در بدن ماهیهای مختلف، شباهت ژنتیکی بسیار بیشتری به یکدیگر دارند تا به دیانایِ خود ماهی میزبان. این امر ثابت کرد که خود سلولهای سرطانی به عنوان عامل بیماریزا عمل کرده و از یک ماهی به ماهی دیگر منتقل میشوند.
نحوه انتقال و خطرات احتمالی
پژوهشگران احتمال میدهند که وجود آرسنیک طبیعی در خاک منطقه و نحوه رفتار ماهیها در فصل تخمریزی (مانند تجمع در آبهای کمعمق و تماس فیزیکی مستقیم) در انتقال این سلولهای سرطانی نقش داشته باشد.
با این حال، گزارشها نشان میدهد که بسیاری از ماهیهای مبتلا میتوانند تا سالها با این بیماری زنده بمانند.
با وجود اینکه دریاچه ممفرمگوگ منبع تأمین آب شرب بیش از ۱۷۵ هزار نفر است، محققان تأکید کردهاند که هیچ خطری سلامت انسانها را تهدید نمیکند؛ چرا که این سلولهای سرطانی توانایی بقا یا ایجاد بیماری در بدن انسان و سایر گونههای جانوری را ندارند.
کارشناسان توصیه میکنند از مصرف خوراکی ماهیهای مبتلا به این ضایعات خودداری شود.
این کشف نه تنها فصل جدیدی در درک رفتارهای بیولوژیکی و تکامل سرطان در حیات وحش گشوده است، بلکه میتواند ابعاد تازهای از نحوه مقاومسازی سیستم ایمنی بدن در برابر تومورها را برای دانشمندان روشن سازد.
