لوئیز آربور قاضی، دادستان جنایات جنگی و حالا فرماندار کل جدید کانادا

دولت کانادا اعلام کرده است که Louise Arbour در ماه ژوئن به‌عنوان فرماندار کل جدید کانادا سوگند یاد خواهد کرد؛ انتخابی که بار دیگر یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های حقوقی و بین‌المللی کشور را به مرکز سیاست نمادین کانادا بازمی‌گرداند.

لوئیز آربور در سال ۱۹۴۷ در مونترال و در خانواده‌ای فرانسوی‌زبان متولد شد. پدرش صاحب یک شرکت ساختمانی بود و او در فضایی کاتولیک و طبقه متوسط در کبک بزرگ شد؛ دوره‌ای که هم‌زمان با تغییرات بزرگ اجتماعی «انقلاب آرام» در این استان بود. آربور در دانشگاه مونترال حقوق خواند و خیلی زود به یکی از چهره‌های برجسته حقوقی کانادا تبدیل شد؛ مسیری که او را از تدریس حقوق و قضاوت در کانادا تا دادگاه‌های بین‌المللی لاهه و سازمان ملل رساند.

آربور برای بسیاری از کانادایی‌ها نامی آشناست. او پیش‌تر قاضی دیوان عالی کانادا بوده، اما شهرت جهانی‌اش بیشتر به خاطر نقش او به‌عنوان دادستان ارشد دادگاه‌های بین‌المللی جنایات جنگی برای یوگسلاوی سابق و روانداست؛ جایی که پیگرد برخی از مهم‌ترین پرونده‌های نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت دهه ۱۹۹۰ را بر عهده داشت. او بعدها کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل نیز شد و سال‌ها در حوزه حقوق بشر، مهاجرت، پناهجویان و عدالت بین‌المللی فعالیت کرد.

پیشینه آربور تا حد زیادی با سنت کانادایی انتخاب فرمانداران کل «غیردولتی اما نمادین» هم‌خوان است؛ چهره‌هایی که قرار نیست سیاست‌مدار حزبی باشند، بلکه نوعی اعتبار ملی و بین‌المللی را نمایندگی کنند. در سال‌های اخیر، فرمانداران کل کانادا بیشتر از میان دیپلمات‌ها، فضانوردان، فعالان اجتماعی یا چهره‌های حقوقی انتخاب شده‌اند.

حامیان این انتخاب می‌گویند آربور یکی از معتبرترین شخصیت‌های حقوقی کاناداست و حضور او می‌تواند در دوره‌ای پرتنش—از بحران اعتماد عمومی تا مسائل مربوط به حقوق بشر و آشتی با بومیان—به جایگاه فرماندار کل ثبات و اعتبار بدهد. برخی تحلیلگران همچنین می‌گویند تجربه بین‌المللی او در جهانی که کانادا تلاش می‌کند نقش دیپلماتیک فعال‌تری ایفا کند، اهمیت نمادین دارد.

اما انتخاب او بدون انتقاد هم نبوده است.

منتقدان محافظه‌کار و برخی گروه‌های نظامی به گزارش جنجالی او درباره بحران سوءرفتار جنسی در نیروهای مسلح کانادا اشاره می‌کنند؛ گزارشی که در سال ۲۰۲۲ ساختار رهبری ارتش را به‌شدت زیر سؤال برد و خواهان تغییرات گسترده شد. برخی نیز او را بیش از حد نزدیک به نهادهای بین‌المللی و گفتمان حقوق بشری سازمان ملل می‌دانند؛ موضوعی که در فضای قطبی‌شده امروز کانادا می‌تواند حساسیت‌برانگیز باشد.

از سوی دیگر، در کبک نیز مانند بسیاری از انتصاب‌های فدرال، مسئله زبان و هویت همچنان مطرح است؛ هرچند برخلاف مری سایمون، آربور فرانسوی‌زبان است و از این نظر احتمالاً با تنش‌های کمتری روبه‌رو خواهد شد.

انتصاب آربور همچنین در ادامه دوره پرحاشیه Mary Simon انجام می‌شود؛ دوره‌ای که بحث‌هایی درباره زبان، آشتی با بومیان و نقش نمادین فرماندار کل را دوباره به صدر گفتگوهای ملی آورد.

در نهایت، ورود لوئیز آربور به Rideau Hall فقط یک تغییر تشریفاتی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از این است که کانادا در این مقطع تاریخی، همچنان می‌خواهد تصویر خود را به‌عنوان کشوری متکی بر حقوق بشر، چندفرهنگی‌بودن و نظم بین‌المللی حفظ کند—حتی اگر بر سر معنای دقیق این ارزش‌ها، اختلاف‌نظرهای جدی وجود داشته باشد.