پوریا ناظمی
از ۱۱ تا ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
آسمان این هفته، آسمان گذار است؛ گذار از نیمه اول بهار به سوی نشانههای نخست تابستان.
ماه کامل، مثلثهای بزرگ بهاری، و طلوع آرام ستارگان تابستانی، همگی در کنار هم قرار گرفتهاند تا شبیه یک داستان تدریجی از تغییر فصل آسمان به نظر برسند. اگر این روزها به آسمان نگاه کنید، در واقع دارید حرکت زمان را میبینید.
جمعه ۱۱ اردیبهشت
ماه کامل در صورت فلکی میزان طلوع میکند و کمی بعد از تاریکی کامل، در شرقجنوبشرقی بالا میآید. اگر نگاهتان را کمی بالاتر ببرید، «سماک اعزل» را میبینید و در سوی دیگر، «سماک رامح» میدرخشد. این سه جرم، مثل سه نقطهٔ کلیدی، فضای آسمان بهاری را برایتان تعریف میکنند. در همین زمان، در افق غربی، ناهید هنوز درخشان و چشمگیر است و در کنار خوشهٔ پروین و ستارهٔ دبران منظرهای لطیف میسازد.
شنبه ۱۲ اردیبهشت
اگر آسمان تاریکتری داشته باشید، یکی از بزرگترین الگوهای آسمان را میتوانید پیدا کنید: «لوزی بزرگ بهاری». چهار ستارهٔ اصلی آن—سماک اعزل، سماک رامح، قلبالاسد (قلب شیر)، و قلبالشجاع—یک شکل عظیم در آسمان میسازند. این الگو آنقدر بزرگ است که تقریباً یکسوم آسمان را در بر میگیرد. میان این ستارگان، خوشهٔ ستارهای گیسوی برنیکه هم با دوربین دوچشمی خود را نشان میدهد.
یکشنبه ۱۳ اردیبهشت
نشانههای تابستان آرامآرام از افق بالا میآیند. «نسر واقع» زودتر از بقیه ظاهر میشود، پایین در شمالشرق. کمی بعد «دنب» و در نهایت «نسر طائر» اضافه میشوند تا مثلث تابستانی کامل شود. این روند چندساعته، یکی از بهترین راهها برای دیدن تغییر فصل آسمان است.
دوشنبه ۱۴ اردیبهشت
در این شبها، صورت فلکی اسد در بالاترین جای خود در آسمان جنوبی دیده میشود. اگر به آن دقت کنید، شکل داسیمانندی را میبینید که سر و یال شیر را نشان میدهد. ستارهٔ درخشان قلبالاسد در پایین این الگو قرار دارد و بهراحتی قابل شناسایی است.
سهشنبه ۱۵ اردیبهشت
صورت فلکی مارِ آبی (شجاع) تقریباً سراسر آسمان جنوبی را پوشانده است. این صورت فلکی طولانیترین الگوی ستارهای آسمان است و از غرب تا شرق کشیده شده. اگر سر آن را پیدا کنید—جایی میان قلبالاسد و پروکیون—میتوانید مسیرش را تا نزدیکی میزان دنبال کنید.
چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت
اگر تلسکوپ داشته باشید، امشب یکی از جذابترین نمایشها در انتظار شماست: عبور قمر «کالیستو» از مقابل قرص مشتری. این قمر بهدلیل سطح تیرهاش گاهی شبیه سایه دیده میشود و ممکن است شما را فریب دهد. در همین زمان، دیگر قمرهای مشتری نیز یکییکی پشت سیاره پنهان میشوند—یک نمایش زنده از مکانیک منظومهٔ شمسی.
پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت
در صورت فلکی «تازیها» (سگان شکاری)، ستارهٔ دوتایی «قلبالشجاع» (کور کارولی) بهخوبی دیده میشود. اگر با تلسکوپ نگاه کنید، میتوانید جدایی دو مؤلفهٔ آن را تشخیص دهید. این ناحیه همچنین میزبان کهکشانهای کمنور اما جالبی است.
جمعه ۱۸ اردیبهشت
ناهید همچنان درخشانترین جرم آسمان شامگاهی است و در افق غرب-شمالغربی میدرخشد. در اطراف آن، دبران و بتای ثور ظاهر میشوند و یک خط دیدنی میسازند. کمی بالاتر، مشتری در صورت فلکی جوزا قرار دارد و تا نیمهشب قابل مشاهده است.
شنبه ۱۹ اردیبهشت
سه ستارهٔ بسیار درخشان—سماک رامح، نسر واقع و عیوق—مثل سه چراغ اصلی آسمان شب دیده میشوند. اینها نهتنها بهخاطر فاصلهٔ نسبتاً کم، بلکه بهخاطر درخشندگی ذاتیشان، بهوضوح در آسمان میدرخشند.
یکشنبه ۲۰ اردیبهشت
در پایان هفته، «طاق بهاری» را در غرب آسمان دنبال کنید. از پروکیون شروع میشود، از جوزا میگذرد و به عیوق میرسد. این قوس بزرگ، یکی از الگوهای کمتر شناختهشده اما بسیار زیبای آسمان است که با کمی دقت میتوان آن را دید.
وضعیت سیارهها در این هفته
ناهید همچنان ستارهٔ شامگاهی درخشان است و حدود ۴۰ دقیقه پس از تاریکی کامل در افق غربی دیده میشود. مشتری در ارتفاع بالاتر قرار دارد و تا حوالی نیمهشب در آسمان باقی میماند. مریخ و کیوان در افق صبحگاهی و بسیار نزدیک به افق هستند و برای رصد به ابزار نوری نیاز دارند. عطارد نیز در نور سپیدهدم گم شده است.
خبرهای صبحگاهی
تحریریهی «مداد»
Add comment