هفت شب، هفت آسمان

از ۲۳ تا ۳۱ فروردین

این هفته آسمان شب، آرام اما پرجزئیات است؛ از هلال‌های باریک ماه در گرگ‌ومیش شامگاهی تا رژهٔ سیاره‌ها در سپیده‌دم. اگر کمی صبر و آسمانی نسبتاً تاریک داشته باشید، هر شب نشانه‌ای تازه برای دیدن پیدا می‌کنید.

شنبه ۲۳ فروردین

در آسمان جنوب‌غربی، کمی بالاتر از شعرای یمانی (Sirius)، ستارهٔ پروکیون را پیدا کنید. اگر از آن حدود یک مشت و نیم به سمت بالا و چپ بروید، به سر کم‌نور صورت فلکی مار باریک (هیدرا) می‌رسید؛ الگویی ظریف از چند ستارهٔ قدر سوم و چهارم. پایین‌تر از آن، ستارهٔ نارنجی‌رنگ «الفرد» قلب این مار آسمانی می‌درخشد.

یکشنبه ۲۴ فروردین

ستارهٔ درخشان سماک رامح (آرکتوروس) اکنون در شرق بالا آمده است. اگر مسیر خمیدهٔ دستهٔ دب اکبر را دنبال کنید، مستقیم به آن می‌رسید. آرکتوروس رأس پایینی الگویی شبیه بادبادک در صورت فلکی گاوران است؛ الگویی که این شب‌ها به پهلو در حال بالا آمدن است.

دوشنبه ۲۵ فروردین

اگر تلسکوپ دارید، امشب یکی از قمرهای مشتری، اروپا، از مقابل قرص سیاره عبور می‌کند. ابتدا خود قمر دیده می‌شود و سپس سایهٔ کوچک و سیاهش روی ابرهای مشتری حرکت می‌کند. این یکی از زیباترین صحنه‌های رصدی برای تلسکوپ‌های آماتوری است.

سه‌شنبه ۲۶ فروردین

صورت فلکی دب اصغر را در آسمان شمالی پیدا کنید. ستارهٔ قطبی در انتهای دستهٔ آن است و دو ستارهٔ «کوکب» و «فرکد» لبهٔ کاسه را مشخص می‌کنند. این دو ستاره را «نگهبانان قطب» می‌نامند، چون پیوسته به دور ستارهٔ قطبی می‌چرخند.

در سپیده‌دم فردا، هلال بسیار باریک ماه در افق شرقی طلوع می‌کند؛ زیر آن، سیاره‌های عطارد و مریخ پنهان شده‌اند. دیدنشان بسیار دشوار است، اما با دوربین دوچشمی شاید بتوانید شانسی داشته باشید.

چهارشنبه ۲۷ فروردین

آرکتوروس در شرق بالا آمده و در همان زمان، ستارهٔ پرنور «نسر واقع» (Vega) در شمال‌شرق در حال طلوع است. این دو ستاره در ساعتی از شب تقریباً در یک ارتفاع از افق قرار می‌گیرند؛ پدیده‌ای که با کمی دقت می‌توانید زمانش را تخمین بزنید.

پنجشنبه ۲۸ فروردین

از آرکتوروس سه مشت به سمت پایین و راست بروید تا به ستارهٔ سماک اعزل (Spica) برسید. کمی آن‌طرف‌تر، صورت فلکی کلاغ (Corvus) با چهار ستارهٔ مشخص خود دیده می‌شود؛ الگویی کوچک اما قابل تشخیص در آسمان بهاری.

جمعه ۲۹ فروردین

نسر واقع، ستارهٔ درخشان تابستان، حالا در افق شمال‌شرقی دیده می‌شود. این نخستین نشانه‌های نزدیک شدن آسمان تابستانی است. در همین شب، ماه به مقارنه رسیده و آسمان تاریک‌تر از همیشه برای رصد اجرام کم‌نور خواهد بود.

شنبه ۳۰ فروردین

هلال بسیار باریک ماه، تنها حدود یک‌ونیم روز پس از ماه نو، در افق غربی و کنار ناهید دیده می‌شود. اگر دوربین دوچشمی داشته باشید، می‌توانید نور زمین‌تاب را نیز روی بخش تاریک ماه ببینید؛ منظره‌ای بسیار ظریف و زیبا.

یکشنبه ۳۱ فروردین

ماه کمی بالاتر رفته و میان آن و ناهید، خوشهٔ پروین (ثریا) دیده می‌شود. این ترکیب سه‌گانه یکی از چشم‌نوازترین صحنه‌های این هفته است. در همین زمان، در سپیده‌دم، سیاره‌های زحل، عطارد و مریخ در نزدیکی افق شرقی در یک راستا قرار می‌گیرند—هرچند دیدنشان بسیار دشوار است.

وضعیت سیاره‌ها در این هفته

ناهید همچنان درخشان‌ترین جرم آسمان شامگاهی است و در افق غربی دیده می‌شود. مشتری در اوایل شب بسیار درخشان در آسمان غربی است و با گذر زمان پایین‌تر می‌رود. اورانوس هنوز در نزدیکی پروین قابل رصد تلسکوپی است. سایر سیارات در نور سپیده‌دم پنهان شده‌اند.