هفت شب هفت آسمان

از ۱۳ تا ۲۲ مارس

در میانهٔ مارس، آسمان شب در حال عبور از مرز زمستان به بهار است. مشتری همچنان در میان دوقلوهای جوزا می‌درخشد، دب اکبر در شمال بالا آمده و سماک رامح در شرق طلوع می‌کند. در همین روزها می‌توان خوشهٔ کندوی عسل را در خرچنگ جست‌وجو کرد، هلال بسیار جوان ماه را پس از غروب دید و سرانجام با رسیدن اعتدال بهاری، آغاز رسمی فصل تازه را در آسمان دنبال کرد.

جمعه ۱۳ مارس

این شب‌ها مشتری در میانهٔ صورت فلکی دوپیکر (جوزا) می‌درخشد و میان «پاهای» پیکرهٔ دوقلوها دیده می‌شود. کمی پس از تاریکی کامل آسمان، اگر آلودگی نوری اجازه دهد، می‌توانید تمام ستارگان الگوی این صورت فلکی را ببینید.

در شمال‌شرق آسمان نیز دب اکبر بسیار بالا قرار دارد و روی دستهٔ خود ایستاده است. دو ستارهٔ جلوی کاسهٔ آن که به ستارگان راهنما معروفند، به سوی ستارهٔ قطبی اشاره می‌کنند. اگر منحنی دستهٔ ملاقه را ادامه دهید، به سماک رامح (آرکتوروس) خواهید رسید که اکنون از افق شمال‌شرقی در حال طلوع است.

شنبه ۱۴ مارس

با استفاده از همان ستارگان راهنمای دب اکبر می‌توان دب اصغر را نیز پیدا کرد. ستارهٔ قطبی در انتهای دستهٔ آن قرار دارد و دو ستارهٔ کوکب و فرکد در لبهٔ کاسهٔ آن دیده می‌شوند.

این دو ستاره را گاهی «نگهبانان قطب» می‌نامند، زیرا همواره در گردش به دور ستارهٔ قطبی‌اند. در این زمان از سال، درست پس از پایان گرگ‌ومیش شامگاهی، این دو ستاره تقریباً در یک خط عمودی قرار می‌گیرند.

یکشنبه ۱۵ مارس

تنها پنج روز تا اعتدال بهاری باقی مانده است؛ زمانی که خورشید از استوای سماوی عبور می‌کند و بهار نجومی آغاز می‌شود.

در مرز میان آسمان زمستان و بهار، صورت فلکی کم‌نور خرچنگ قرار دارد. در میانهٔ آن خوشهٔ معروف کندوی عسل (M44) دیده می‌شود. در آسمان تاریک این خوشه حتی با چشم غیرمسلح نیز قابل تشخیص است و با دوربین دوچشمی به شکل گروهی از ستارگان ریز جلوه می‌کند.

با تلسکوپ می‌توانید خوشهٔ کم‌نورتر M67 را نیز پیدا کنید که حدود ۹ درجه پایین‌تر از کندوی عسل قرار دارد.

دوشنبه ۱۶ مارس

شب‌های بدون ماه فرصت خوبی برای شکار ستارگان سه‌تایی با تلسکوپ است. برخی از این سامانه‌ها در صورت‌های فلکی زمستانی قرار دارند و رصدگران آماتور اغلب آن‌ها را به عنوان هدف‌های جالب رصدی انتخاب می‌کنند.

همچنین امشب ستارهٔ متغیر الغول در صورت فلکی برساوش به کمینهٔ روشنایی خود می‌رسد؛ حدود ساعت ۸:۵۷ شب به وقت شرق آمریکای شمالی.

سه‌شنبه ۱۷ مارس

در این روزها جبار به‌تدریج در آسمان جنوب‌غربی پایین می‌رود و کمربند سه‌ستاره‌ای آن تقریباً افقی دیده می‌شود. زمان دقیق افقی شدن کامل این کمربند به عرض جغرافیایی محل رصد بستگی دارد.

چهارشنبه ۱۸ مارس

در آغاز شب، شعرای یمانی (سیریوس) دقیقاً در جنوب آسمان قرار می‌گیرد. این ستاره پایین‌ترین رأس مثلث زمستانی است؛ مثلثی که دو رأس دیگر آن ابط‌الجوزا در جبار و پروکیون در سگ کوچک هستند.

همچنین امشب ماه نو رخ می‌دهد.

پنجشنبه ۱۹ مارس

امشب فرصتی کم‌نظیر برای دیدن هلال بسیار جوان ماه فراهم می‌شود. حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه پس از غروب خورشید، به افق غربی نگاه کنید.

ناهید راهنمای شما خواهد بود. کمی پایین‌تر و سمت راست آن، شاید بتوانید هلال بسیار باریک ماه را ببینید؛ هلالی که تنها حدود ۲۲ تا ۲۵ ساعت از تولدش گذشته است. دیدن چنین هلالی برای بسیاری از رصدگران یک رکورد شخصی محسوب می‌شود.

جمعه ۲۰ مارس

امروز در ساعت ۱۰:۴۶ صبح به وقت شرق آمریکای شمالی، اعتدال بهاری رخ می‌دهد و بهار نجومی در نیمکرهٔ شمالی آغاز می‌شود.

پس از غروب، هلال ماه کمی ضخیم‌تر شده و حدود ۸ درجه بالاتر از ناهید در افق غربی دیده می‌شود.

شنبه ۲۱ مارس

در جنوب‌غربی آسمان شعرای یمانی همچنان درخشان است. پایین‌تر از آن سه ستارهٔ الدرعه، وزن و اضهرا دیده می‌شوند که بخشی از صورت فلکی سگ بزرگ را تشکیل می‌دهند.

کمی بالاتر از این ستارگان، بخشی از صورت فلکی پوپیس قرار دارد؛ بخشی از صورت فلکی عظیم و باستانی کشتی آرگو. با دوربین دوچشمی می‌توان خوشهٔ ستاره‌ای M93 را در این ناحیه پیدا کرد.

یکشنبه ۲۲ مارس

پس از تاریکی هوا، خوشهٔ پروین را می‌توان حدود پنج درجه بالاتر از هلال ماه پیدا کرد.

در سطح ماه نیز با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک می‌توان دو دریای قمری را دید که تازه در نور خورشید ظاهر شده‌اند: دریای بحران‌ها (Mare Crisium) و دریای باروری (Mare Fecunditatis).