هفت شب، هفت آسمان

از شنبه ۷ فوریه تا یکشنبه ۱۵ فوریه

شنبه ۷ فوریه

با فرارسیدن تاریکی، جبار (اُرایون) بلند و استوار در جنوب‌شرقی آسمان ایستاده است. در سمت چپ او، صورت فلکی دوپیکر (جوزا) دیده می‌شود؛ جایی که این شب‌ها مشتری درست در میانه‌اش می‌درخشد و بالاتر از آن، کاستور و پولُکس کنار هم قرار گرفته‌اند. دوقلوها هنوز انگار به پهلو دراز کشیده‌اند.

پایین‌تر از پاهایشان، شِعرای شامی (پروکیون) می‌درخشد و کمی بالاتر از آن، ستارهٔ کم‌نورتر گُمَیسا (بتای سگ کوچک) دیده می‌شود؛ تنها ستارهٔ شاخص دیگر صورت فلکی سگ کوچک. اگر آسمان‌تان آلوده به نور باشد، دوربین دوچشمی کمک بزرگی خواهد بود.

نزدیک نیمه‌شب، ماه کوژِ کاهنده طلوع می‌کند؛ با درخشان ترین ستاره صورت فلکی سنبله (سِپیکا | سماک اعزل) که حدود دو درجه بالاتر و سمت راست آن قرار دارد. این دو تا سپیده‌دم از هم فاصله می‌گیرند تا سنبله در روشنایی صبح ناپدید شود.

یکشنبه ۸ فوریه

ماه بامداد امشب به تربیع آخر نزدیک می‌شود و حوالی ساعت یک بامداد طلوع می‌کند (تربیع دقیق صبح دوشنبه رخ می‌دهد). اگر پیش از سپیده‌دم بیدار باشید، یک یا دو مشت پایینِ چپِ ماه می‌توانید قلب‌العقرب (اَنتارس) و ستارگان بالایی صورت فلکی عقرب را ببینید، و در فاصله‌ای تقریباً دو برابر، سنبله بالای سمت راست ماه می‌درخشد.

دوشنبه ۹ فوریه

امشب لکهٔ سرخ بزرگ مشتری از مرکز قرص این سیاره عبور می‌کند. با تلسکوپی حدود ۱۰ سانتی‌متر و آسمانی آرام، این لکه حدود یک ساعت پیش و پس از زمان عبور قابل دیدن است.

سحرگاه سه‌شنبه، ماه کاهنده در بخش سرِ صورت فلکی عقرب می‌درخشد؛ گویی اگر لبهٔ ماه کمانی بود، تیرش دقیقاً به سوی قلب‌العقرب نشانه رفته است.

سه‌شنبه ۱۰ فوریه

پس از تاریک‌شدن کامل هوا، «W» مشهور ذات‌الکرسی در شمال‌غربی آسمان تقریباً عمودی می‌ایستد و نزدیک سرسو، عیوق (کاپلا) می‌درخشد. میان این دو، ستارهٔ درخشان آلفا برساوش دیده می‌شود که در لبهٔ خوشهٔ ستاره‌ای پراکندهٔ برساوشی‌ها قرار دارد؛ خوشه‌ای پهن و سست که با دوربین دوچشمی به‌خوبی جلوه می‌کند.

سحرگاه فردا، ماه زیر قلب‌العقرب آویزان است؛ یادآوری این نظم همیشگی که ماه هر بار چند روز پس از گذر از سنبله، به دیدار قلب‌العقرب می‌رسد.

چهارشنبه ۱۱ فوریه

امشب فرصتی خوب برای مقایسهٔ رنگ‌هاست: ابط‌الجوزا (بِتلگِیوس) در شانهٔ جبار و دبران (اَلدِبران) در گاو. هر دو نارنجی‌ـ‌سرخ به نظر می‌رسند، اما دبران غولی نارنجی و ابط‌الجوزا ابرغولی سرخ است. اگر آن‌ها را کمی از فوکوس خارج کنید، شاید تفاوت ظریف رنگ‌شان را بهتر تشخیص دهید.

پنجشنبه ۱۲ فوریه

حدود ساعت ۹ شب، دب اکبر در شمال‌شرقی آسمان روی دسته‌اش ایستاده و در سوی دیگر، ذات‌الکرسی نیز تقریباً به همان ارتفاع عمودی شده است. میان این دو، ستارهٔ قطبی می‌درخشد؛ نه چندان درخشان‌تر از ستارگان دب اکبر، اما بی‌حرکت و راهنما.

جمعه ۱۳ فوریه

پس از غروب خورشید، چشم به افق جنوب‌غربی بدوزید. تیر (عطارد) با قدر منفی یک، کم‌کم خود را نشان می‌دهد و بسیار پایین‌تر از آن، ناهید (زهره) در آغاز ظهور شامگاهی‌اش، نزدیک افق می‌درخشد؛ دیدنش سخت است اما ممکن. کمی بعدتر، کیوان (زحل) کم‌نورتر از این دو در همان ناحیه پیدا می‌شود.

امشب جبار حوالی ساعت ۸ شب به بالاترین نقطه‌اش در جنوب می‌رسد و شاید کوچک‌تر از اوایل زمستان به نظر بیاید؛ خطای دیدی که باعث می‌شود اجرام آسمانی نزدیک افق بزرگ‌تر دیده شوند.

بعد از شام، شِعرای یمانی (سیریوس) در جنوب‌شرقی شعله می‌کشد؛ درخشان‌ترین ستارهٔ آسمان شب.

شنبه ۱۴ فوریه

پایین‌تر از جبار و سمت راست سیریوس، صورت فلکی خرگوش (لِپوس) پنهان شده است؛ خرگوشی جمع‌شده که گوش‌هایش به سوی پای جبار کشیده شده. دو ستارهٔ درخشان‌ترش، آلفا و بتای خرگوش، گردن او را شکل می‌دهند.

یکشنبه ۱۵ فوریه

امشب می‌توانید به شکار ستاره‌ای متفاوت بروید: ستارهٔ لوتین، کوتوله‌ای سرخ در فاصله‌ای تنها ۱۲ سال نوری از ما، حدود سه درجه غربِ پروکیون. این ستاره با قدر حدود ۱۰، در تلسکوپ‌های کوچک هم دیده می‌شود و حرکت آرامش در پس‌زمینهٔ آسمان را می‌توان طی چند سال دنبال کرد؛ یادآوری زنده از پویایی آسمان، حتی در مقیاس عمر انسان.