تحریریهی «مداد»
درحالیکه ناو هواپیمابر آمریکا وارد خاورمیانه شده و گزینهی «حملهی کوتاه و قاطع» بهطورجدی روی میز است، دونالد ترامپ میگوید جمهوریاسلامی «واقعاً بهدنبال معامله است»؛ جملهای که بیش از آنکه بوی دیپلماسی بدهد، یادآور اولتیماتوم است.
ترامپ در گفتوگویی اختصاصی با رسانهها، وضعیت ایران را «در حال تغییر» توصیف کرده و تأکید کرده است: «آنها چند بار برای معامله به ما نزدیک شدهاند. ما یک آرمادای بزرگ آنجا داریم؛ بزرگتر از چیزی که در ونزوئلا داشتیم.»
این سخنان در شرایطی بیان میشود که به گفتهی منابع کاخ سفید، اوایل همین ماه، رئیسجمهور آمریکا تا آستانهی صدور دستور حمله به اهداف رژیم ایران پیش رفته بود، اما تصمیم را به تعویق انداخت؛ تعویقی که همزمان با جابهجایی گستردهی تجهیزات نظامی آمریکا به منطقه همراه شد.
▪️ ناوگان تهاجمی در خاورمیانه؛ تأیید رسمی سنتکام
سنتکام، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، تأیید کرده است که ناو هواپیمابر USS Abraham Lincoln و گروه رزمی همراه آن وارد «صحنهی عملیاتی خاورمیانه» شدهاند؛ حضوری که به گفتهی سنتکام با هدف «ارتقای امنیت و ثبات منطقهای» انجام شده است. همزمان تصاویر منتشرشده نشان میدهد این ناو در حال انجام آمادهسازیهای فنی و عملیاتی در مسیر خود است.
▪️ دیپلماسی یا خرید زمان؟
در سوی دیگر، لحن تهران بهطورمحسوسی تغییر کرده است. درحالیکه رسانههای وابسته به سپاه از «غرقکردن ناو آمریکا با موشکهای هایپرسونیک» مینویسند و دیوارنگارههایی از ناو در آتش منتشر میشود، سخنگوی وزارت خارجهی جمهوریاسلامی ناگهان از «آمادگی برای گفتوگو» و اینکه «هرگز خواهان جنگ نبودهایم» سخن میگوید.
تحلیلگران معتقدند هدف اصلی این چرخش، جلوگیری از حمله و کشاندن آمریکا به مذاکرات فرسایشی است؛ مذاکراتی شبیه برجام، اما بدون چشمانداز توافق واقعی.
▪️ توافقی شبیه برجام؟ بعید است
به باور بسیاری از کارشناسان، شروطی که آمریکا مطرح کرده عملاً به معنای تغییر ماهیت رژیم است و بعید به نظر میرسد علی خامنهای آنها را بپذیرد. در عین حال، هرگونه توافقی که به بقای جمهوریاسلامی کمک کند، از نگاه معترضان ایرانی بهمثابه نادیدهگرفتن خون هزاران کشتهی اعتراضات اخیر تلقی خواهد شد.
▪️ اسرائیل و منطق «ضربهی سریع»
رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که آمریکا و اسرائیل بر سر «حملات سریع و قدرتمند» علیه ایران به تفاهم رسیدهاند. به گفتهی منابع نظامی، منطق عملیات احتمالی، کوتاهبودن، دقت بالا و پرهیز از جنگی فرسایشی است.
بنیامین نتانیاهو نیز هشدار داده هرگونه اقدام جمهوریاسلامی علیه اسرائیل با «پاسخی قاطع» روبهرو خواهد شد و «سر اختاپوس» را در حالت آمادهباش کامل توصیف کرده است.
درحالیکه نشریهی اکونومیست به نقل از مقامهای منطقهای از احتمال بالای حمله گسترده آمریکا و حتا هدفگرفتن رهبری سیاسی ایران نوشته، فاکسنیوز به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داده که ناو آبراهام لینکلن «در حال حاضر» آمادگی اجرای حمله را ندارد.
همزمان، نگرانیهایی دربارهی توان دفاعی این ناو در برابر حملات همزمان صدها پهپاد ایرانی نیز مطرح شده است.
▪️ مخالفت منطقهای با استفاده از خاک و حریم هوایی
امارات متحده عربی اعلام کرده اجازه نخواهد داد از خاک، آبها یا حریم هواییاش برای اقدام نظامی علیه ایران استفاده شود؛ موضعی که پیچیدگیهای هر سناریوی نظامی را افزایش میدهد.
در مجموع، صحنهی خاورمیانه در وضعیتی ایستاده که نه صلح است و نه جنگ؛ اما فاصلهی میان «معامله» و «ضربه» به اندازهی یک تصمیم در کاخ سفید کوتاه شده است.
