تحریریه «مداد»
به گزارش The Globe & Mail، از نوامبر که اعلام شد وینگ نودلز، تولیدکنندهی غذای چینی و کلوچههای فالی مشهور در مونترال با نزدیک به ۸۰ سال سابقه، فعالیتش را متوقف میکند، گارنت لی (Garnet Lee) مدیر این مجموعه، مورد توجه قرار گرفته است.
یکی از محصولات محبوب این شرکت، کلوچههای فالی بود. کلوچهای با دستور پخت چینی که یک کاغذ فال به دو زبان انگلیسی و فرانسوی نیز در بستهبندی آن پنهان شده بود.
پدربزرگِ پدربزرگ گارنت لی که پیشتر در یک رختشویخانه کار میکرد، در سال ۱۹۰۵ به یک شرکت واردات و صادرات به نام وینگ لونگ پیوست.
به گفتهی گارنت، قوانین مهاجرتی آن زمان ایجاب میکرد که برای آوردن همسر و فرزندانش از چین، نام وی بهعنوان تاجر ثبت شود.
پس از جنگ جهانی دوم، پدربزرگ لی و دو پسرش مسیر تازهای در پیش گرفتند و به تولید نودل روی آوردند تا پاسخگوی تقاضای روبهرشد برای غذای چینی باشند.
کمی بعد، نوبت به کلوچههای فالی رسید؛ محصولی که نخستین بار توسط رستورانهای متعلق به ژاپنیها در آمریکای شمالی رواج یافته بود.
آرتور، پدر گارنت، بیشتر جملات فالها را خودش مینوشت که در مجموع حدود ۵۰۰ جمله بود. اگر حالوهوای وی خوب بود، پیامی امیدوارکننده مثل «هیچکس بهتر از تو این کار را انجام نمیدهد» مینوشت اما زمانی که حالش خوب نبود، جملات تیرهتری مانند «مراقب فردی که پشتِ پیچ است باش» نوشته میشد.
گارنت از ۸ سالگی بستهبندی ورقههای رول تخممرغ را شروع کرد. او و برادر بزرگترش، گیلبرت، در کارخانه در میان آسانسورهای باری پیچدرپیچ، ماشینآلات کهنه، مخزنهای سس سویا و خمرههای خمیر در حال جوش بزرگ شدند.
در اوج فعالیت شرکت در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، روزانه ۴۰ هزار کلوچهی فالی تولید میشد.
فالها از یک سو به انگلیسی و از سوی دیگر به فرانسوی چاپ میشدند؛ اما سیاستهای نهچندان هماهنگ مونترال هم بر سرنوشت شرکت اثر گذاشت.
زمانی که ژان دراپو (Jean Drapeau)، شهردار وقت مونترال، در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ پروژهی عظیم نوسازی شهری را آغاز کرد و بخشهای بزرگی از محله چینیها تخریب شد، وینگ دوام آورد، اما با به قدرت رسیدن پارتی کبکوآ در سال ۱۹۷۶، دورهای طولانی از رکود اقتصادی آغاز شد و نهاد ناظر زبان شرکت را وادار کرد نامش را به «نویی وینگ» تغییر دهد.
خانواده لی خود را با زمانه وفق دادن بهطوریکه جملهی «خبر خوبی از طریق پست دریافت خواهی کرد» در ورقههای فال در کلوچههای آنها به تدریج به «خبر خوبی از طریق ایمیل دریافت خواهی کرد» تغییر نمود.
گارنت و گیلبرت پس از پدرشان سکان کار را به دست گرفتند و مانند نسلهای پیشین، هفتهای بین ۸۰ تا ۱۰۰ ساعت کار کردند.
همهگیری کووید۱۹ ضربه دیگری بود و مشتریان به دلیل ارتباط ویروس با چین از محلههای چینینشین دوری کردند. برادران به سن بازنشستگی نزدیک میشدند و فرزندانی نداشتند که بخواهند راهشان را ادامه دهند، بنابراین ساختمان را برای فروش گذاشتند.
در سال ۲۰۲۱، یک سازندهی محلی ملک را با هدف ساخت کاندو خرید، هرچند کارخانه مدتی به کار ادامه داد.
این تصمیم خشم فعالان اجتماعی را برانگیخت. وینگ نهادی فراتر از دیوارهای آجری فرسودهاش بود؛ جایی که به نسلهای مهاجران امکان داد در کانادا جای پا پیدا کنند. از جمله پدربزرگِ پدربزرگ کارن چو، فیلمساز مونترالی که شریک شرکت اولیهی واردات و صادرات بود.
بهتدریج گروهی از شهروندان نگران حفاظت میراثی محلهی چینیها وارد عمل شدند تا هستهی تاریخی آن به جنگلی از برجهای شیشهای تبدیل نشود. در ژوئیهی ۲۰۲۳ این تلاشها به نتیجه رسید و فروش وینگ نودلز، نقطهی کلیدی این پیروزی بود.
اکنون بنیاد غیرانتفاعی JIA در حال برگزاری نشستهای اجتماعی دربارهی آیندهی ساختمان این کارخانه است و یکی از ایدهها، تبدیل بخشی از کارخانه به موزه است.
بخشی از ماشینآلات منحصربهفرد وینگ نودلز به کارخانهی وینگ فود پروداکتس که توسط پسرعموهای گارنت در تورنتو اداره میشود، منتقل خواهد شد.
حدود یک ماه پیش، گارنت به شکل اتفاقی یکی از کلوچههای فالی خودشان را باز کرد که رویش نوشته بود: «به سفری طولانی خواهی رفت.» او در هفت سال گذشته حتا یک تعطیلات هم به سفر نرفته بود.
