خبرهای صبحگاهی
سال ۲۰۲۵ برای جامعهی علمی کانادا، سالی فراتر از انتظار و مملو از افتخاراتی بود که نام این کشور را در صدر اخبار تکنولوژی و پزشکی جهان قرار داد. از اعماق سلولهای انسانی تا کرانههای دوردست فضا، دانشمندان کانادایی مرزهای ناممکن را جابهجا کردند. در این گزارش ویژه، نگاهی میاندازیم به پنج رویداد برتر علمی سال که لبخند را بر لبان نه تنها کاناداییها، بلکه تمام بشریت نشاند.
۱. سفر به ماه با طعم شیرهی افرا
سال ۲۰۲۵ سالی بود که تمام نگاهها به آسمان دوخته شد. جرمی هانسن، فضانورد محبوب کانادایی، با نهایی کردن تمرینات خود برای مأموریت آرتمیس۲، به چهره اول دنیای فضانوردی برای کاناداییها تبدیل شد. او قرار است اولین غیرآمریکایی باشد که به مدار ماه سفر میکند. تور سراسری او در کانادا و دیدارهایش با دانشآموزان در تورنتو، موجی از امید و انگیزه برای نسل جدید ایجاد کرد. جرمی با فروتنی همیشگیاش گفت: «این مأموریت نه فقط متعلق به من، بلکه متعلق به تمام مهندسان و دانشمندان کانادایی است که بازوی فضایی ما را ساختهاند.» این مأموریت قرار است در ماه فوریهی سال جاری آغاز شود.
۲. معجزه در اتاق عمل: کلیه همگانی!
یکی از درخشانترین اخبار پزشکی سال از دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC) مخابره شد. محققان این دانشگاه موفق شدند با استفاده از نوعی آنزیم خاص، گروه خونی یک کلیه اهدایی را از نوع A به نوع O (عمومی) تغییر دهند. این «قیچیهای مولکولی» عملاً برچسبهای گروه خونی را از روی بافتها پاک میکنند تا بدن گیرندهی آن را به عنوان یک بیگانه شناسایی نکند. این کشف انقلابی یعنی پایانی بر انتظار طولانی بیماران برای پیدا کردن اهداکننده همسان و نجات هزاران زندگی در هر سال!
۳. قدمهای استوار؛ بازگشت امید به بیماران ضایعهی نخاعی
در قلب استان آلبرتا، تیم تحقیقاتی دانشگاه کلگری به سرپرستی دکتر آرون فیلیپس، از یک ایمپلنت هوشمند رونمایی کرد که زندگی افراد دارای ضایعه نخاعی را دگرگون کرده است. این دستگاه کوچک با ارسال سیگنالهای الکتریکی دقیق، فشار خون بیماران را که پس از آسیب نخاعی دچار نوسانات شدید و خطرناک میشود، بهطورخودکار تنظیم میکند. «کودی کربس»، یکی از اولین داوطلبانی که این دستگاه را دریافت کرده، با هیجان میگوید: «دیگر از خستگی مفرط خبری نیست و میتوانم تمام روز را بدون ترس از غش کردن، فعال باشم.»
۴. ردپای حیات در سیاره سرخ
در سپتامبر ۲۰۲۵، تیمی از دانشمندان دانشگاههای آلبرتا، وینیپگ و براک، بخشی از یک کشف تاریخی در مریخ بودند. آنها با تحلیل دادههای کاوشگر استقامت، یک «امضای زیستی» احتمالی را در صخرههای مریخ شناسایی کردند. این الگوهای شیمیایی که در زمین معمولاً توسط میکروبها ایجاد میشوند، قویترین نشانه تا به امروز هستند که ثابت میکند مریخ زمانی میزبان حیات بوده است. دانشمندان کانادایی حالا با اشتیاق منتظر بازگشت نمونههای این صخرهها به زمین هستند.
۵. هوش مصنوعی در خدمت داروسازی: سرعت نور در درمان
دانشگاه واترلو با معرفی یک مدل هوش مصنوعی، دنیای داروسازی را تکان داد. این سیستم هوشمند میتواند ویژگیهای مولکولهای دارویی را که قبلاً سالها زمان برای بررسیشان لازم بود، تنها در عرض چند ساعت پیشبینی کند. این یعنی تولید داروهای ارزانتر و سریعتر برای بیماریهای نادر. کانادا با این دستاورد، خود را به عنوان قطب اخلاقی و پیشرو در استفاده از هوش مصنوعی برای سلامت انسان تثبیت کرد.
