تحریریهی «مداد»
وزارت مهاجرت کانادا برخلاف حکم اخیر دادگاه فدرال، اعلام کرد که صرفِ گذراندن دورهی سربازی اجباری در سپاه پاسداران، «بهتنهایی» دلیل کافی برای رد درخواست اقامت ایرانیان نیست. این موضعگیری در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال مطرح شده و در حالی منتشر میشود که یک رأی تازه دادگاه فدرال دربارهی پروندهای مشابه، بحث و نگرانی گستردهای در میان جامعهی ایرانی کانادا ایجاد کرده است.
این وزارتخانه تأکید کرده است که پروندههای مرتبط با سابقهی خدمت در سپاه به شکل موردی بررسی میشوند و محدودیتهای حریم خصوصی اجازهی ارائه توضیح دربارهی جزئیات پروندههای فردی را نمیدهد. این موضع با پاسخی که سال گذشته به «مداد» ارائه شده بود نیز همخوان است؛ پاسخی که در آن نیز روشن شده بود صرفِ خدمت اجباری در سپاه برای رد درخواست کافی نیست.
▪️ چه معیارهایی برای سربازان سپاه بررسی میشود؟
بر اساس توضیح وزارت مهاجرت، افسران هنگام بررسی این پروندهها مجموعهای از شاخصها را مدنظر قرار میدهند، از جمله:
- داوطلبانه یا اجباری بودن خدمت
- نقش فرد در ساختار سپاه
- احتمال دخالت در خشونت یا فعالیتهای پرخطر
- میزان همراهی با اهداف سازمان
- نوع ارتباط فرد با دیگر اعضای سپاه
این رویکرد در ادامهی نگرانیهای جامعهی ایرانی پس از قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست رسمی گروههای تروریستی کانادا (تابستان ۲۰۲۴) مطرح میشود.
▪️ پروندهی اخیر دادگاه فدرال: چرا درخواست رد شد؟
اوایل آذر، دادگاه فدرال کانادا رأی ادارهی مهاجرت برای رد درخواست اقامت یک شهروند ایرانی را تأیید کرد؛ پروندهای که دلیل اصلی رد آن «گذران خدمت سربازی در سپاه» اعلام شده بود.
قاضی پرونده تأکید کرده که اداره مهاجرت در بررسی این کیس مطابق قانون عمل کرده است. استدلال متقاضی این بود که سربازی در ایران اجباری است؛ اما دادگاه توضیح داد که تعریف «اجبار» در قانون کانادا بسیار محدود است و صرفاً زمانی پذیرفته میشود که فرد در صورت امتناع از خدمت، با تهدید مستقیم به مرگ یا آسیب جدی روبهرو باشد. از نظر دادگاه، وضعیت سربازی اجباری در ایران با این تعریف همخوانی ندارد.
همزمان، ویدئوهای منتشر شده توسط دو دفتر حقوقی در تورنتو—که به بررسی دقیقتر این پرونده پرداختهاند—ادعا میکنند که فرد مورد نظر، پاسخهای اشتباه و متناقض به پرسشهای افسر مهاجرت داده و حتی در مواردی که افسر تلاش داشته مسیر رد نشدن پرونده را نشان دهد، پاسخهای مبهم او وضعیت را پیچیدهتر کرده است.
▪️ سربازان وظیفه همچنان مستثنا هستند؟
دولت کانادا تأکید کرده است که مقامهای ارشد جمهوریاسلامی از سال ۱۳۸۲ «بهطورخودکار» غیرقابلقبول شناخته میشوند. با این حال، سربازان وظیفه از محدودیتهای ناشی از فهرست تروریستی مستثنا هستند؛ نکتهای که پیش از این و پس از درج نام سپاه در فهرست گروههای تروریستی کانادا نیز بارها تکرار شده بود.
▪️ شتاب جهانی در قرار دادن سپاه در فهرستهای تروریستی
در ماههای اخیر، موج گستردهای از تصمیمها علیه سپاه در کشورهای مختلف اتخاذ شده است:
- استرالیا (پاییز ۲۰۲۵): قرار دادن سپاه در فهرست «تروریسم دولتی»
- بریتانیا (تابستان ۲۰۲۵): درخواست ۵۰۰ نماینده برای تروریستی اعلام کردن سپاه
- پاراگوئه (تابستان ۲۰۲۵): افزودن سپاه به فهرست سازمانهای تروریستی
- دانمارک (تابستان ۲۰۲۵): آغاز فرآیند بررسی تروریستی اعلام شدن سپاه در اتحادیهی اروپا
- اکوادر (تابستان ۲۰۲۵): تروریستی شناختن سپاه
- پارلمان اروپا (زمستان ۲۰۲۴) و پارلمان سوئد (بهار ۲۰۲۳): تصویب قطعنامههای مرتبط
- ایالات متحده (بهار ۲۰۱۹): قرار دادن سپاه و نیروی قدس در فهرست گروههای تروریستی
- عربستان و بحرین: اعلام تروریستی بودن سپاه شش ماه پیش از آمریکا
▪️ جمعبندی
با وجود رأی اخیر دادگاه فدرال، موضع رسمی دولت کانادا تغییر نکرده است: پروندههای مرتبط با خدمت در سپاه بهصورت موردی ارزیابی میشود و سربازان وظیفه از پیامدهای مستقیم فهرست تروریستی مستثنا هستند.
با این حال، این پروندهها همچنان از پیچیدهترین و حساسترین کیسهای مهاجرتی برای ایرانیان محسوب میشوند و نتیجهی هر پرونده به نقش، سابقه و کیفیت پاسخگویی فرد در روند بررسی بستگی دارد.
این مطلب ابتدا با این لینک در کانال تلگرامی «مداد» منتشر شد.
