تحریریهی «مداد»
قابلیت جدید پلتفرم X که مکان ساخت و محل دسترسی فعلی حسابهای کاربری را افشا میکند، موجی از پیامدها و واکنشها در کشورهای مختلف ایجاد کرده است؛ از آشکار شدن اینترنت طبقاتی و «سیمکارتهای سفید» در ایران گرفته تا بحث درباره مدیریت دیجیتال احزاب سیاسی در کانادا.
این قابلیت که ابتدا برای «شفافیت بیشتر» ارائه شد، اکنون به یکی از جنجالیترین بهروزرسانیهای X تبدیل شده است.
▪️ ایران: اینترنت آزاد برای خواص، فیلتر برای مردم
با فعال شدن امکان نمایش لوکیشن، مشخص شد برخی مقامهای حکومتی، چهرههای رسانهای وابسته و فعالان سیاسی همسو مستقیماً از داخل ایران و بدون VPN وارد X شدهاند.
این موضوع تنها یک توضیح دارد: استفاده از سیمکارتهای سفید — خطوطی که با ثبت کد ملی افراد مورد اعتماد در «لیست سفید» اپراتورها، از فیلترینگ معاف میشوند.
بر اساس گزارشها، این خطوط از سال ۱۳۹۶ ایجاد شده و اکنون دامنهی وسیعتری از مقامها، مقامات امنیتی، فعالان حکومتی و برخی دانشگاهیان و روزنامهنگاران همسو در فهرست کاربران آن هستند.
این تناقض — دفاع از فیلترینگ برای مردم و استفاده از اینترنت آزاد برای خود — موجی از خشم و انتقاد را در ایران برانگیخته و اصطلاح «لوکیشنگیت» را به ترند تبدیل کرده است.
▪️ افشاگری دوم: حسابهای خارجی با منشأ ایران
در پی همین قابلیت، رسانهی بریتانیایی UK Defence Journal گزارش داد که شماری از حسابهای پرمخاطب «حامی استقلال اسکاتلند»، در واقع از ایران اداره میشدند.
این حسابها در جنگ ۱۲روزه ایران–اسرائیل از جمهوریاسلامی حمایت کردند، همزمان با قطع اینترنت ایران فعالیتشان متوقف شد و الگوی رفتاریشان با شبکههای وابسته به ارتش سایبری جمهوریاسلامی همخوانی داشت.
▪️واکنش مالکان سیمکارت سفید به افشای رانت آنها
افشای استفاده برخی مقامها و چهرههای رسانهای نزدیک به حکومت از «خطوط سفید» و اینترنت بدون فیلتر، واکنشهایی زنجیرهای و گاه متناقض را در پی داشته است؛ واکنشهایی که خود به یک مطالعهٔ جداگانه درباره مدیریت بحران در ساختار حکومتی تبدیل شدهاند.
در ساعات اولیه، بسیاری از صاحبان این حسابها انکار کامل را در پیش گرفتند. کمی بعد، موجی از دیاکتیو کردن حسابها و تلاش برای «محو ردپا» به چشم آمد. در مرحلهی بعد، برخی کاربران تلاش کردند با تغییر موقعیت به کشورهای همسایه، نصب عجولانهی VPN یا تغییر تنظیمات، اثر نمایش دادهشده در قابلیت جدید X را «توجیه» یا «استتار» کنند.
پس از ناکامی این روشها، برخی به سمت توجیهسازی حکومتی رفتند؛ از جمله درخواستهای عجیب برای «قطع اینترنت آزاد فعلیشان» تا نشان دهند از امتیاز خاصی برخوردار نیستند، یا طرح ادعای «ضرورت سفید شدن اینترنت همهی مردم». در مقابل، شماری نیز عملاً اذعان کردند که بهعنوان چهرههای حکومتی، از این دسترسیها برخوردار بودهاند.
این واکنشهای شتابزده و متناقض، بیش از آنکه در فضای عمومی شک را برطرف کند، ابعاد تازهای از رانت اینترنتی و شبکهٔ امتیازهای پنهان را برجسته کرد و بحث درباره «اینترنت طبقاتی» را وارد مرحلهی تازهای ساخت.
▪️ کانادا هم از این موج جدید X بینصیب نماند
قابلیت جدید X تنها ایران را تحتتأثیر قرار نداد. در کانادا نیز انتشار دادهها بحثهایی گسترده ایجاد کرد. طبق گزارشها، اطلاعات موقعیت مکانی نشان میدهد:
اکانت رسمی حزب لیبرال کانادا از آمریکا مدیریت میشود؛ این حساب از سال ۲۰۰۸ فعال است و ظاهراً اخیراً دوباره فعال شده؛ دلیل قرار داشتن سرور مدیریت این حساب در آمریکا هنوز مشخص نیست.
در مقابل:
حساب رسمی حزب محافظهکار بهطورکامل از داخل کانادا مدیریت میشود و از سال ۲۰۱۰ فعال است.
این تفاوت باعث طرح پرسشهایی درباره شفافیت مدیریت دیجیتال احزاب سیاسی در کانادا و محل کنترل زیرساختهای ارتباطی آنها شده است. هرچند حزب لیبرال تاکنون واکنش رسمی به این موضوع نشان نداده، کارشناسان میگویند قابلیت جدید X میتواند آغازگر بحثهای جدیتری دربارهی استانداردهای شفافیت سیاسی باشد.
قابلیت تازهی X که با هدف شفافیت بیشتر معرفی شد، اکنون به یکی از بزرگترین افشاگریهای چندلایه تبدیل شده است:
در ایران، پرده از اینترنت طبقاتی و رانت دسترسی آزاد به اینترنت برداشته و اسامی بسیاری از فعالان سیاسی که ادعای مخالفت با رژیم را داشتند، در صف وابستگان به جمهوریاسلامی قرار داده است.
در عرصهی بینالملل، فعالیت حسابهای سازمانیافته وابسته به ایران را آشکار کرده؛ و در کانادا، سوالاتی جدی دربارهی محل مدیریت دیجیتال احزاب برجسته مطرح کرده است.
این مطلب ابتدا با این لینک در کانال تلگرامی «مداد» منتشر شد.
