تحریریهی «مداد»
۳۳۱ سال پیش در چنین روزی، ژان تلون (Jean Talon)، نخستین «انتندان» (Intendant) یا همان فرماندار اجرایی «فرانسهی نو» و یکی از معماران اصلی هویت فرانسوی در آمریکای شمالی، چشم از جهان فرو بست. مردی که اگرچه در فرانسه درگذشت، اما روح و میراثش در سنگفرشهای کبکسیتی و مونترال جاودانه شده است.
ژان تلون در حدود سال ۱۶۲۶ در شامپاین فرانسه و در خانوادهای با نفوذ متولد شد. او که در کالجهای یسوعی تحصیل کرده بود، به سرعت پلههای ترقی را در سیستم اداری دولت فرانسه طی کرد. هوش سرشار و تواناییهای مدیریتی او توجه «ژان-باتیست کولبر»، وزیر قدرتمند لویی چهاردهم را جلب کرد.
همین اعتماد سبب شد تا در سال ۱۶۶۵، پادشاه او را برای مأموریتی حیاتی برگزیند: سفر به آن سوی اقیانوس اطلس برای نجات و ساماندهی مستعمرهای کوچک، کمجمعیت و آسیبپذیر به نام «فرانسه نو».
شاید بتوان بزرگترین دستاورد تلون را نجات مستعمره از خطر انقراض جمعیتی دانست. زمانی که او وارد کبک شد، جمعیت مردان بسیار بیشتر از زنان بود و جامعه ثباتی نداشت. تلون با حمایت پادشاه، طرح مشهور «دختران پادشاه» (Filles du Roi) را اجرا کرد.
حدود ۸۰۰ زن جوان با جهیزیهای که توسط دربار تأمین شده بود، به کانادا فرستاده شدند تا با مردان مهاجر ازدواج کنند. این سیاست جسورانه، نرخ زاد و ولد را به شدت افزایش داد و بنیان خانوادههای اصیل فرانسوی-کانادایی را بنا نهاد که نوادگانشان امروز جمعیت اصلی کبک را تشکیل میدهند.
تلون باور داشت که مستعمره نباید صرفاً یک پایگاه تجارت خز باشد، بلکه باید روی پای خود بایستد. او با شعار خودکفایی، اقتصاد منطقه را دگرگون کرد. تلون کشاورزی را با وارد کردن گونههای دامی جدید و تشویق به کشت شاهدانه و کتان مدرنیزه کرد.
او همچنین نخستین کارخانه کشتیسازی، کارگاههای چوببری و حتا نخستین کارخانهی آبجوسازی تجاری (La Brasserie du Roy) را در کبک تأسیس کرد تا وابستگی به واردات از فرانسه را کاهش دهد و بازارهای جدیدی در کارائیب بیابد.
علاوه بر دستاوردهای اقتصادی و جمعیتی، تلون یک سیستم اداری و قضایی دقیق را پایهگذاری کرد که ستون فقرات دولت شد. او در سال ۱۶۶۶، نخستین سرشماری تاریخ کانادا را شخصاً و خانه به خانه انجام داد که سندی بینظیر از وضعیت آن روزگار است. او با سازماندهی روستاها (مدل سنوری) و تقویت زیرساختها، جامعهای پراکنده را به یک ملت منسجم تبدیل کرد.
ژان تلون در حالی در ۲۳ نوامبر ۱۶۹۴ درگذشت که مأموریتش را تمام و کمال انجام داده بود؛ تبدیل یک کمپ تجاری به تمدنی ماندگار در دل آمریکای شمالی.
این مطلب ابتدا با این لینک در کانال تلگرامی «مداد» منتشر شد.
