تحریریهی «مداد»
دو روز پس از اعلام آتشبس میان جمهوریاسلامی ایران و اسرائیل، فضای خبری همچنان پر از ادعاهای متضاد، سکوتهای معنادار و تلاش برای مدیریت افکار عمومی از سوی طرفهای درگیر است.
در تهران، رهبر جمهوریاسلامی با انتشار پیامی ویدئویی ضبطشده، پایان جنگ ۱۲ روزه را «پیروزی ملت ایران بر اسرائیل و آمریکا» خواند و از آن با واژههایی مانند «لهشدن رژیم صهیونیستی» یاد کرد. با این حال، در این پیام نه اشارهای به واقعیتهای میدانی جنگ و آمار تلفات شد، نه نامی از آتشبس برده شد، و نه حتا موضعی دربارهی مذاکرات هستهای آینده که آمریکا از آن سخن میگوید، اعلام شد.
علی خامنهای در حالی از پیروزی سخن گفت که طبق گزارشها، در جریان این جنگ بسیاری از تأسیسات حساس هستهای و نظامی ایران هدف حملات دقیق و سهمگین قرار گرفتند، تلفات انسانی صدها نفر گزارش شده که تعداد زیادی از آنها افراد غیرنظامی و حتا کودک بودهاند و حریم هوایی کشور برای مدتی در کنترل کامل اسرائیل درآمد. ایران در پاسخ اقدام به حملهی موشکی و پهپادی کرد که بنا به منابع رسمی اسرائیلی، دهها کشته بر جای گذاشته که بنا به ادعای منابع رسمی اسرائیلی، همگی غیرنظامی بودهاند.
با وجود این، رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، که بانی اصلی آتشبس اعلامشدهی میان دو کشور بود، در روزهای اخیر تلاش کرده است تا برخی از گزارشهای رسمی دربارهی حجم اندک خسارتهای وارده به تأسیسات اتمی فردو را کماهمیت جلوه دهد.
ترامپ در شبکهی اجتماعی خود، «تروث سوشال»، ادعا کرده که تصاویر دیدهشده از سایت اتمی فردو مربوط به «کارگران بتنریزی» بوده و هیچ نشانهای از انتقال اورانیوم یا اجزای حساس برنامهی هستهای ایران در دست نیست. این در حالی است که مقامهای پنتاگون و وزارت دفاع آمریکا بهطوررسمی بر موفقیت عملیات و تخریب برخی زیرساختهای کلیدی در تأسیسات هستهای ایران تأکید کردهاند.
این تناقضگوییها در سطح بالا، در حالی ادامه دارد که در ایران، فضای امنیتی به شدت ملتهب شده است. گزارشها حاکی از موج گستردهٔ بازداشتهاست. مقامات امنیتی ایران مدعیاند طی دو هفتهٔ گذشته بیش از ۷۰۰ نفر را به اتهام همکاری یا حمایت از اسرائیل بازداشت کردهاند. دستکم ۲۶ نفر تنها در خوزستان و شماری دیگر در تهران بازداشت شدهاند. شش نفر از این بازداشتشدگان نیز طی روزهای اخیر اعدام شدهاند.
نهادهای حقوق بشری نسبت به سرعت روند بازداشتها و نبود امکان دفاع قانونی برای متهمان هشدار دادهاند. گفته میشود برخی از این دستگیرشدگان صرفاً به دلیل ابراز عقیده یا بازنشر مطالبی در شبکههای اجتماعی، با اتهاماتی سنگین مانند «جاسوسی برای اسرائیل» روبهرو شدهاند.
در این میان، آنچه غایب است، شفافیت و پاسخگویی است. نه رهبر جمهوریاسلامی توضیحی دربارهی آیندهی سیاسی و دیپلماتیک کشور در این بحران داد، نه طرف آمریکایی پاسخ روشنی به نگرانیها دربارهی نقش پشتپردهی خود در آتشبس ارائه کرده است. نقشی که طی ۲۴ ساعت قبل از آتشبس به دلایلی ناشناخته ناگهان ۱۸۰ درجه تغییر کرد و موضع ایالاتمتحده را از «تسلیم بیقید و شرط» رساند به «آتشبس بیقید و شرط».
افکار عمومی در هر دو کشور، همچنان میان ادعاهای پیروزی و واقعیتهای تلخ و خسارتبار جنگ، در حال نوساناند و ترامپ نیز بهجای تمرکز بر پیامدهای سیاسی آتشبس، سرگرم جدل با دو شبکهی خبری است که روایت رسمی وی از حملهی هوایی به فردو را زیر سؤال بردهاند.
این مطلب ابتدا با این لینک در کانال تلگرامی «مداد» منتشر شد.
