مریم ایرانی
یکشنبه ۱۳ اکتبر ۲۰۲۴ از سالن سینما در دانشگاه کنکوردیا در میان هیاهوی جمعیت بیرون می آیم. باد سرد پاییزی مونترال به استقبالم می آید و من، مبهوت و مغروق در ماجرای فیلم بی نظیر محمد رسول اف، در پیادهروها راه میروم و به داستان ساده اما پرقدرتی که همیان چند دقیقه قبلش از دل ایران دیده بودم، میاندیشم.
«دانه انجیر معابد»، روایتی است پر از تصاویر آشنا و بیپروا از همهی آنچه در شعار قدرتمند «زن، زندگی، آزادی» خلاصه شده است.
رسول اف، هوشمندانه و بدون ادعا، در بستر اتفاقات زندگی یک خانواده وابسته به جمهوری اسلامی، رمز آغاز جرقههای خیزش و شعلهورشدن آتش انقلاب «مهسا امینی» را موشکافی میکند و پیام آن را روی پرده سینما پیش چشم مخاطبانش در سراسر دنیا قرار می دهد.
قهرمانان فیلم رسول اف “زنان ایرانی” هستند. همان دانههای انجیر، که روی تنه درخت پر از سانسور، شعارهای پوسیده ومحدودیتهای جنسیتگرایانهی نظام دیکتاتوری ایران پرورش پیدا کردهاند.
دخترانی که پدرشان برای سال ها کارگزار وفادار سیستمی است که ندای آزادی و خروش مردمانش را، با باور قلبی، خفه و سرکوب کرده است. زنی که همسرش، با تمام عشقی که به او دارد، مردی است که باید برای سرنوشت جوانان ایران زمین و اعدام شدنشان تصمیم بگیرد. دخترانی که در خیابانها روسریهایشان را آتش میزنند و با سر وصورتی پر از ساچمه و خونین به خانه پناه میآورند.
فیلم در همه لحظاتش، بیینده را به چالش میکشد که این زنان در بستر ماجرای قصه، چگونه با این عنصر شیطانی که از قضا عزیزترین آدم زندگیشان در مقام همسر و پدر هم هست، باید تعامل کنند؟ عنصری که از دیدگاه فلسفه “ابتذال شر” هانا آرنت، هیچ خصلت جنایتکارانه ای ندارد: آدمی معمولی است که در پی تلاش و ارتقای شغلی برای پیشرفت خودش و زنان خانوادهاش است.
“نجمه”، “رضوان” و “ثنا” که هر کدام نماینده نسلی از زنان ایران زمین هستند، در طی همه دقایق فیلم، تاریخ پر از درد و رنج و دشواری سالهای پس از به قدرت رسیدن حکومت اسلامی را به درستی و با هنرمندانهترین شیوهای که میشود، به تصویر میکشند و در نهایت، پایانی با مفهوم و پر از قدرت را رقم می زنند.
“دانه انجیرمعابد” هرچند که از نظر حرفه ای و سینمایی و قاب های تصویری، لحظاتی درخشان دارد که ارزش دیدن آن را تضمین می کند، اما تاثیرگذار و صادقانه، صدا و تصویر همه زنان و مردانی است که برای انقلاب زن، زندگی، آزادی، مرزهای شجاعت و آگاهی را جا به جا کردند و در آسمان تاریخ ایران، جاودانه شدند.
