تحریریه «مداد»
وقتی در میان کاناداییها از کنهها و مشکلات ناشی از آنها سخن به میان میآید، خیلی از آنها به بیماری لایم فکر میکنند درحالیکه کنهها گونههای مختلفی داشته و باعث انتقال بیماریهای خطرناکی میشوند که ممکن است باعث ایجاد شرایط جدی یا حتی مرگ شوند.
محققان معتقدند تغییرات آبوهوایی باعث شده تا محدوده زیستگاه گونههای مختلف کنه در آمریکای شمالی گسترش پیدا کند. بر این اساس، آنها تحقیقات خود را برای شناسایی کنههای مهاجم جدید و بیماریهای جدید ناشی از آنها ادامه میدهند.
محققان حشرهشناس در تحقیقاتشان دریافتند کنهها برای مقابله با همه روشهایی که انسانها برای از بین بردنشان به کار میگیرند از جمله آفتکشها از توانایی بالایی برخوردار هستند. آنها در یافتن زیستگاه جدید برای بقای بسیار عالی عمل میکنند. همین مسئله باعث میشود تا کنهها بهطورمکرر در جاهای مختلف دیدهشده و انسانها را گزیده و بیماریهای متعددی را به آنها منتقل کنند. در این میان نکته مهم این است که کنهها میتوانند بیماریهای باکتریایی را گسترش دهند.
گونههای بسیار کوچکی از باکتریها مانند ریکتزیا، ارلیشیا و آناپلاسما در اثر خوردن خون حیواناتی که توسط کنهها گزیده میشوند، در بدن این حشرات باقیمانده و در هنگام گزیدن انسان، این باکتریها به بدن فرد گزیده شده منتقل میشوند.
یکی از شناختهشدهترین این بیماریها، بیماری باکتریایی تب منقوط کوههای راکی است که شایعترین بیماری ناشی از باکتری ریکتزیایی گزارششده در ایالاتمتحده با حدود شش هزار مورد در سال است. به نظر میرسد تعداد مبتلایان به این بیماری در سراسر آمریکا، به ویژه در میان بومیان، در حال افزایش است و دلیل میتواند سگهای ولگردی باشد که حامل کنه هستند.
مبتلایان به بیماری تب منقوط کوههای راکی معمولاً با علائم تب، جوشهای پوستی و سابقه گزش کنه به کلینیکهای درمانی مراجعه میکنند. برخی از این افراد از سردرد شدید، لرز و دردهای عضلانی و علائم گوارشی شکایت داشته و از مشکلاتی مانند درد شکم و اسهال نیز به عنوان علائم ناشی از گزش کنه نام میبرند.
در این بیماری معمولاً جوشهای پوستی چند روز پس از ابتلا به بیماری از بین میروند اما در موارد شدید ممکن است سردرگمی ذهنی، کما و حتی مرگ رخ دهد. میزان مرگومیر این بیماری بدون درمان، حدود ۲۰ درصد است اما اگر درمان صورت گیرد، این مرگومیر به چهار درصد کاهش پیدا میکند.
لازم به توضیح است که همه گونههای کنه ناقل باکتری ریکتزیا نیستند. حتی در گونههای ناقل، اغلب بین یک تا پنج درصد از کنهها در یک منطقه آلوده میشوند بنابراین گزش کنهای که حامل باکتری ریکتزیا باشد،بسیار نادر است.
کنه سگ آمریکایی معروف به کنه چوبی، گونهای دیگر از کنهها است که به عنوان حامل باکتریهای ایجادکننده بیماری تب منقوط کوههای راکی و یا تولارمی معروف به تب خرگوش به انسان در ایالاتمتحده شناخته میشود.
این جانوران ناقلان اصلی، کنه سگ آمریکایی در شرق آمریکا و کنه چوب کوه راکی در غرب هستند و کنه سگ قهوهای نیز اخیراً به عنوان یک ناقل شناختهشده است.
در بیشتر بیماریهای منتقله از طریق کنه، کنه باید برای مدتی از خون قربانی خود تغذیه کند تا هر گونه بیماریی که حامل آن است را منتقل کند. باکتری عامل بیماری تب منقوط کوههای راکی معمولاً پس از یک تا سه ساعت از طریق خون وارد بدن قربانی میشوند، بنابراین در این مواقع با پاک کردن بدن از کنه و تجویز آنتیبیوتیک داکسی سایکلین توسط پزشک، بیماری زود تشخیص دادهشده و بیمار زود درمان میشود.
ارلیشیوز یکی دیگر از بیماریهای باکتریایی است که باکتری Ehrlichia chaffeensis از طریق کنهها به انسان منتقلشده و در جنوب و جنوب مرکزی ایالاتمتحده بیشتر دیده میشود. علائم این بیماری معمولاً شامل تب، سردرد، دردهای عضلانی و کاهش تدریجی گلبولهای سفید خون است. بیماران در این بیماری برخلاف بیماری تب منقوط کوههای راکی فقط در ۲۰ تا ۴۰ درصد مواقع دچار جوشهای پوستی میشوند و معمولاً پزشکان داروی داکسی سایکلین را برای درمان ارلیشیوز تجویز میکنند.
یکی دیگر از بیماریهای باکتریایی منتقله از کنه که نگرانکننده نیز است، آناپلاسموز گرانولوسیتی انسانی محسوب میشود که بیشتر در غرب میانه و شمال شرقی ایالاتمتحده دیده میشود. در بیماری آناپلاسموز گرانولوسیتی انسانی، باکتری Anaplasma phagocytophilum نوعی گلبول سفید به نام گرانولوسیت را آلوده میکند. موارد مبتلا به این بیماری در حال افزایش است. علائم این بیماری شامل تب، سردرد، دردهای عضلانی و کاهش تدریجی گلبولهای سفید خون است.
کنه آهو Ixodes scapularis که ناقل بیماری لایم است میتواند باکتری آناپلاسما را نیز به انسان منتقل کند بنابراین این احتمال وجود دارد که گزش کنه آهو فردی را به هر دو بیماری مبتلا کند. در این صورت، درمان توصیهشده توسط پزشکان داکسی سایکلین است.
قابل توجه است که کنهها علاوه بر باکتریها میتوانند ناقل ویروسهایی مانند دنگی، زیکا یا وستنیل باشند درحالیکه مردم تصور میکنند تنها پشهها ناقل بیماریهای ویروسی هستند.
» همچنین بخوانید: لایم، بیماری ناشناختهای که بیصدا قربانی میگیرد
دانشمندان از لحاظ تاریخی بیماریهای ویروسی منتقله از کنه را به دو دسته تقسیم کردند: یکی بیماریهایی شبیه به تب دنگی و دیگری بیماریهای منتقله از طریق کنه شبیه به آنسفالیت منتقله از طریق پشه است.
اصلیترین بیماری ویروسی شبه دنگی که در ایالاتمتحده از طریق کنهها منتقل میشود، تب کنه کلرادو است که در مناطق کوهستانی غرب دیده میشود. در ضمن بیشتر بیماریهای منتقله از طریق کنه مانند انسفالیت پواسان در شمال شرقی ایالاتمتحده و مناطق مجاور کانادا رخ میدهد. این بیماری انسانی نسبتاً نادر اما جدی از طریق شروع ناگهانی تب با درجه حرارت تا ۱۰۴ درجه فارنهایت همراه با تشنج قابلتشخیص است. التهاب مغز معمولاً شدید، همراه با استفراغ، ناراحتی تنفسی و تب طولانی از علائم دیگر این بیماری محسوب میشود. تاکنون کمتر از ۱۰۰ مورد از انسفالیت پواسان در آمریکایی شمالی گزارششده که نیمی از آنها به مرگ ختم شدهاند. ظاهراً این بیماری نیز در حال افزایش است.
» همچنین بخوانید نیش یک کنه، زنی کانادایی را زمینگیر کرده است
محققان در دهه گذشته، ویروسهای جدید منتقلشده از طریق کنه را در ایالاتمتحده پیداکردهاند که تاکنون حدود ۳۰ مورد از ویروس هارتلند (Heartland) شناسایی شده است. این ویروس با کنه لون استار (lone star) مرتبط است و در میسوری، اوکلاهما، کنتاکی و تنسی شناسایی شده است.
قابل توجه است که کنههای لون استار میتوانند ناقل ویروس Bourbon نیز باشند. این ویروس در غرب میانه و جنوب ایالاتمتحده شناسایی شده است.
ایجاد حساسیت غذایی به ویژه حساسیت به گوشت قرمز در افراد مورد گزش کنه قرارگرفته، شاید عجیبترین تهدید از سوی کنهها به حساب آید. دانشمندان اخیراً دریافتند زمانی که بزاق یک کنه با کربوهیدرات گالاکتوز-α-1.3-گالاکتوزی که قبلاً در غذایی حیوانی دریافت کرده بود ترکیب شود، آلرژی ایجاد میکند. اگر فرد مستعد آلرژی باشد، میتواند به مولکول آلفا گال که در خون حیوانات و سایر بافتهای پروتئین حیوانی یافت میشود، حساس شود. این افراد پس از روزها یا هفته از گزش کنه، زمانی که گوشت قرمز میخورند بین سه تا شش ساعت دچار کهیر پوست و لبهای متورم یا حتی شوک آنافیلاکتیک تهدیدکننده زندگی میشوند.
آلفا گال در گوشتهای گاو، گوشت خوک، بره، سنجاب، خرگوش، اسب، بز، آهو، کانگورو، فوک و نهنگ وجود دارد. افرادی که به آلفا گال حساس میشوند باید گوشت سفید از جمله مرغ، بوقلمون و ماهی بخورند.
بهطورکلی توصیه میشود افراد از بیماریهای منتقله از طریق کنه در منطقه خودآگاه باشند و هر زمان که در خارج از منزل در مناطق آلوده به کنه گردش یا فعالیت میکنند از تکنیکهای محافظت شخصی استفاده کنند تا کنه را به خانه خود نبرند. در ضمن به یاد داشته باشید کنهها اغلب از طریق سگهای خانگی یا گربهها میتوانند منتقل شوند. بنابراین منطقی است که پس از حضور در فضای باز و حضور در مناطق آلوده به کنه، نسبت به بررسی بدن و لباسهای خود و اطمینان از عدم وجود کنه در حیوانات خانگی اقدام کنید.
منبع: The Weather Network
تحریریهی «مداد»
خبرهای صبحگاهی
