آسمان هفته: دیدار با ایزد باران

این هفته نیم نگاهی به درخشان ترین ستاره آسمان شب بیندازید. ستاره ای که نماد ایزد مولک باران در ایران بسیاری از تمدن های دیگر است.

پس از چندین روز توفان و بارش برف و سرمایی که رکورد چندین ساله دما در برخی از شهرهای کانادا ازجمله مونترال، را شکست، اگر در طول هفته آینده فرصتی دست داد سری به آسمان بزنید.

آسمان زمستانی در غیاب ابرها و آلودگی هوا، معمولاً به دلیل رطوبت کمتر آسمانی درخشان و شفاف‌تر از اسمان تابستانی هستند. این موضوع به‌خصوص برای ساکنان جزیره‌ای مانند مونترال مصداق دارد.

در تابستان و با افزایش رطوبت هوا لایه‌ای ناپایدار از بخارآب در لایه‌های پایین جو وجود دارد که باعث می‌شود ستون هوایی که میان چشمان شما و راستای ستارگان وجود دارد به‌سرعت دستخوش تغییر شود و همین هم باعث کاهش پارامتر موسوم به «دید» می‌شود.

زمستان اما اگر بتوان از پس سرما و برف و آسمان ابری برآمد، آسمان درخشان‌تر و شفاف‌تر است.

آسمان زمستان اما غیرازاین میزبان درخشان ترین ستاره‌های آسمان شمالی نیز هست.

این شب‌ها در میانه آسمان شما می‌تواند پنج‌ضلعی عظیمی را بر اساس درخشان ترین ستاره‌های آسمان پیدا کنید.

شباهنگ یا شعرای یمانی که در ایران به نام تیشتر شناخته می‌شود و نماد ایزد موکل بر باران است درخشان ترین ستاره ای است که می توان از زمین آن را مشاهده کرد. این ستاره پرنورترین ستاره صورت فلکی کلب اکبر یا شگ بزرگ است که که بکی از دو سگ همراه صورت فلکی شکارچی یا جبار به شمار می‌رود.

ستاره شباهنگ که این شب ها به راحتی می توانید آن را در آسمان پیدا کنید. این ستاره در زبان انگلیسی به نام Sirius شناخته می شود که ریشه گرفته از واژه لاتین به معنی درخشان است. ستاره ای با دو برابر جرم خورشید ما که در همسایگی ما در فاصله حدود هشت و نیم سال نوری قرار دارد. با این وجود این نزدیک ترین ستاره به ما نیست اما ترکیب فاصله و ابعاد و درخشندگی واقعی آن باعث می‌شود در آسمان شب زمین، درخشان ترین ستاره آسمان باشد.

در ایران باستان و همچنین برخی تمدن‌های دیگر ازجمله مصر باستان این ستاره را مرتبط با ایزد موکل بر باران و بارندگی می‌دانستند.

در مصر طلوع تابستانی این ستاره همراه با طغیان‌های سالانه رودخانه نیل بود. در ایران اما این طلوع تابستانی در اواخر ماه تیر، آغاز مسیری طولانی برای رسیدن به فصل باران بوده است. و بله نام ماه تیر در گاه‌شماری ایرانی بر اساس نام این ستاره بنا شده است و ربطی به سیاره تیر یا عطارد ندارد.

در ایران پس از طلوع تابستانی تیشتر در آسمان این ایزد بارندگی باید با دیو خشک‌سالی به نام اپوش مبارزه کند و پس‌ازآن به جنگ و نبرد پری‌های دیوصفتی بروند که در آسمان همچون شهاب دیده می‌شوند و بعدازآن است که فصل باران‌ها در پاییز فرامی‌رسد.

اگر آسمانتان صاف بود این هفته نگاهی به‌سوی درخشان‌ترین ستاره آسمان بیندازید. ستاره‌ای که فصلی از سرودهای یشت‌ها، متن مقدس زردشتی، به نام تیشتر یشت به ستایش آن اختصاص دارد.