با کوتاهشدن روزها، سردترشدن هوا و کاهش ساعات تابش آفتاب، بسیاری از مردم ممکن است تغییراتی در خلقوخو، خواب و میزان انرژی خود احساس کنند.
برای ایرانیان ساکن کانادا، این تغییرات فصلی این روزها با فشارهای اقتصادی و اندوه خبرهای تلخ سرزمین مادری همراه شده که فشار روانی بیشتری را به آنها تحمیل میکند.
البته این نشانهها بهخودیخود به معنای افسردگی بالینی نیستند. اما جالب است بدانید پژوهشی تازه نشان میدهد که اختلال در ساعت زیستی بدن ممکن است در بخشی از موارد افسردگی نقش داشته باشد؛ موضوعی که میتواند به درک بهتر این اختلال و راههای درمان آن کمک کند.
پژوهشی گسترده در استرالیا نشان میدهد که حدود ۲۳ درصد از افراد مبتلا به افسردگی شدید و عودکننده، نشانههایی از اختلال در ساعت زیستی بدن دارند. پژوهشگران میگویند این الگو که از آن با عنوان «افسردگی مرتبط با ریتم شبانهروزی» یاد میکنند، ممکن است به درمانهای متفاوتی نیاز داشته باشد؛ هرچند هنوز برای بهرسمیتشناختن آن بهعنوان نوعی مستقل از افسردگی، تحقیقات بیشتری لازم است.
ساعت زیستی بدن، سازوکاری طبیعی است که به تنظیم چرخه خواب و بیداری، ترشح هورمونها، دمای بدن و میزان انرژی در طول شبانهروز کمک میکند و تا حد زیادی با نور و تاریکی محیط هماهنگ میشود. وقتی این ساعت از نظم طبیعی خود خارج شود، مثلاً بهدلیل خواب نامنظم، کمبود نور روز یا قرارگرفتن در معرض نور مصنوعی در ساعات پایانی شب، ممکن است فرد دچار اختلال خواب، خستگی و تغییرات خلقوخو شود.
به گزارش نیوساینتیست، در این مطالعه، بیش از ۱۰ هزار فرد مبتلا به افسردگی شدید و عودکننده در استرالیا درباره الگوی خواب و دیگر ویژگیهای خود، از جمله تغییرات فصلی خلقوخو، پرسشنامههایی را تکمیل کردند. شرکتکنندگان همچنین نمونه بزاق برای بررسی ژنتیکی ارائه دادند.
پژوهشگران افرادی را در گروه افسردگی مرتبط با ساعت زیستی قرار دادند که دستکم سه مورد از شش نشانه را داشتند: تمایل به شبزندهداری، دیر خوابیدن، خستگی شدید هنگام بیدارشدن حتی پس از خواب کافی، افزایش مدت خواب در دورههای افسردگی، خوابیدن تا دیروقت در روزهای تعطیل و تغییرات محسوس فصلی در خلقوخو، انرژی، خواب و اشتها.
علائم شدیدتر و احتمال تفاوت در پاسخ به دارو
بر اساس یافتهها، افراد این گروه معمولاً علائم شدیدتری داشتند و افکار خودکشی در میان آنها بیشتر گزارش شده بود. همچنین میانگین سن شروع علائم در این گروه ۱۸ سال بود، در حالی که این میانگین در افراد مبتلا به افسردگی بدون این الگو، ۲۳ سال گزارش شد.
این افراد همچنین اثربخشی کمتری از داروهای ضدافسردگی رایج، از جمله مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs)، گزارش کردند و عوارض جانبی بیشتری داشتند.
پژوهشگران احتمال میدهند تفاوتهای زیستی و ژنتیکی در این موضوع نقش داشته باشند. با این حال، نتایج فعلی بهتنهایی ثابت نمیکنند که اختلال ساعت زیستی علت مستقیم افسردگی است.
نور صبحگاهی و نظم روزانه در کانون تحقیقات تازه
پژوهشگران دانشگاه سیدنی قصد دارند در یک کارآزمایی بالینی بررسی کنند که آیا ملاتونین، هورمونی مؤثر در تنظیم چرخه خواب و بیداری، میتواند برای این گروه مفید باشد. آنها همچنین تأثیر تغییرات رفتاری، مانند بیدارشدن در ساعت ثابت، قرارگرفتن در معرض نور طبیعی صبحگاهی، فعالیت در فضای باز و تنظیم زمان غذا و ورزش را بررسی خواهند کرد.
متخصصان تأکید میکنند که این روشها هنوز جایگزین درمان استاندارد افسردگی نیستند. به گفته کولین لو، روانپزشک دانشگاه نیو ساوت ولز، برای تعیین درمان مناسب بر اساس این الگو به شواهد بیشتری نیاز است.
با این حال، توجه به نظم خواب و اختلالات آن میتواند بخش مهمی از ارزیابی و مراقبت از افراد مبتلا به افسردگی باشد.













