تحریریه‌ی «مداد»
یک تیم پژوهشی در دانشگاه واترلوی کانادا، با هدایت و محوریت تحقیقات بهرام زرگر، پژوهشگر ایرانی، و با همکاری جمعی از دانشمندان از جمله سارا صدر، موفق به توسعه شیوه درمانی نوآورانه‌ای شده است که با استفاده از باکتری‌های مهندسی‌شده ژنتیکی، تومورهای سرطانی را از درون می‌بلعد و نابود می‌کند.
این دستاورد علمی تازه، بارقه‌ای از امید را به‌ویژه برای بیماران مبتلا به تومورهای توپر و متراکم سرطانی (Solid Tumors) به وجود آورده است؛ بیمارانی که بخش مرکزی تومورهای آن‌ها به دلیل نبود اکسیژن و بافت متراکم سلول‌های مرده، به درمان‌های متداول مانند رادیوتراپی و شیمی‌درمانی مقاومت نشان می‌دهد و دسترسی به عمق بافت بدخیم برای نابودی آن همواره از دشوارترین چالش‌های درمانی بوده است.
اساس این راهکار بر پایه باکتری خاک‌زی موسوم به کلستریدیوم اسپوروژنز (Clostridium sporogenes) بنا شده است؛ میکروارگانیسمی بی‌هوازی که فقط و فقط در شرایط کاملاً عاری از اکسیژن قابلیت تکثیر دارد.
از آنجا که هسته تومورهای متراکم فاقد اکسیژن و انباشته از مواد مغذی است، فضایی آرمانی برای لانه‌گزینی این باکتری‌ها پدید می‌آورد تا پس از ورود اسپورها، از این منابع غذایی تغذیه کرده و بافت تومور را از مرکز تخریب کنند.
چالش اصلی در نمونه‌های دست‌نخورده این باکتری، مرگ زودهنگام آن‌ها هنگام رسیدن به لایه‌های بیرونی و دارای اکسیژن تومور بود که مانع از پاک‌سازی کامل می‌شد.
برای عبور از این بن‌بست، این تیم تحقیقاتی با بهره‌گیری از زیست‌شناسی مصنوعی ژنی مقاوم به اکسیژن را وارد ساختار باکتری کردند و به موازات آن، سازوکار کنترلی «حد نصاب احساسی» (Quorum Sensing) را به خدمت گرفتند.
این مدار هوشمند ژنتیکی تضمین می‌کند که باکتری‌ها در خون یا بافت‌های سالم بدن فعال نشوند و سیستم مقاومت به اکسیژن تنها زمانی به راه بیفتد که تراکم و تجمع باکتری‌ها درون تومور به سطح مشخصی برسد.
این طرح تحقیقاتی پیشرفته که تحت نظارت پروفسور برایان اینگالز، مارک اوکوین و پو چن پرورش یافته، اکنون در حال گذار به مرحله ادغام نهایی ژن‌ها و ورود به فاز آزمایش‌های پیش‌بالینی است.
