تحریریهی «مداد»
آسیبهای پنهان مغزی در خشونت خانگی؛
ابتکار مونترال برای درمان قربانیان
پژوهشگران، پزشکان و پناهگاههای زنان در مونترال میگویند بسیاری از قربانیان خشونت خانگی، بدون آنکه بدانند، دچار آسیب مغزی ناشی از ضربه (Traumatic Brain Injury یا TBI) شدهاند؛ آسیبی که اغلب سالها تشخیص داده نمیشود و میتواند زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
اکنون شبکهای از پناهگاههای زنان، متخصصان مغز و اعصاب، کاردرمانگران، پلیس مونترال و بیمارستان عمومی مونترال با همکاری یکدیگر در حال ایجاد آنچه «اکوسیستم مراقبت» نامیده میشود هستند؛ مدلی که هدف آن شناسایی سریعتر این آسیبها و فراهم کردن دسترسی آسانتر زنان به خدمات درمانی است.
از پناهگاه تا درمان تخصصی
یکی از مراکز پیشگام این طرح، پناهگاه زنان وستآیلند مونترال (West Island Women’s Shelter) است. در این مرکز، زنان هنگام پذیرش با پرسشنامهای درباره علائم آسیب مغزی روبهرو میشوند؛ علائمی مانند فراموشی، سردرگمی، سردردهای مداوم، اختلال خواب، کاهش تمرکز و دشواری در انجام فعالیتهای روزمره.
برخی از این زنان، مانند «آنی» که نامش برای حفظ امنیت تغییر داده شده، تنها پس از مراجعه به پناهگاه متوجه شدهاند که مشکلاتشان ناشی از ضربههای مکرر به سر در دوران خشونت خانگی بوده است.
همکاری میان پلیس، بیمارستان و دانشگاه
این طرح با همکاری پژوهشگران دانشگاه مونترال، بیمارستان عمومی مونترال، پلیس مونترال (SPVM) و ائتلاف Alliance MH2 در حال گسترش است.
کارولینا بوتاری، استاد دانشکده توانبخشی دانشگاه مونترال، میگوید خشونت خانگی سالها صرفاً یک مسئله اجتماعی تلقی میشد، در حالی که پیامدهای پزشکی آن، بهویژه آسیبهای مغزی، کمتر مورد توجه قرار گرفته بود.
پلیس مونترال نیز اعلام کرده است مأموران اکنون بیش از گذشته با علائم آسیب مغزی آشنا هستند و در صورت مشاهده نشانههایی مانند گیجی، فراموشی یا از دست دادن هوشیاری، قربانیان را برای درمان تخصصی ارجاع میدهند.
در بیمارستان عمومی مونترال نیز روند پذیرش این بیماران سادهتر شده و زنان میتوانند بدون طی مراحل طولانی، سریعتر به متخصصان مغز و اعصاب و توانبخشی دسترسی پیدا کنند.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟
بر اساس آمار اداره آمار کانادا، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۸۶۰۰ نفر در اثر خشونت فیزیکی یا جنسی دچار ضربه مغزی یا آسیب به سر شدهاند، اما متخصصان معتقدند شمار واقعی بسیار بیشتر است؛ زیرا بسیاری از قربانیان هرگز برای درمان مراجعه نمیکنند یا علت علائم خود را نمیشناسند.
در همین راستا، اداره بازپرس استان کبک (Coroner’s Office) نیز در گزارش اخیر خود درباره مرگهای ناشی از خشونت خانگی، از دولت خواسته است آموزش کارکنان نظام سلامت درباره ارتباط میان خشونت خانگی و آسیبهای مغزی را گسترش دهد.
الگویی برای آینده
فعالان این حوزه امیدوارند در آینده مرکزی یکپارچه در مونترال ایجاد شود تا قربانیان خشونت خانگی بتوانند خدمات پزشکی، روانشناسی، اجتماعی و حقوقی را در یک مکان دریافت کنند و مجبور نباشند بارها تجربه تلخ خود را برای نهادهای مختلف بازگو کنند.
این گزارش که نخست توسط CBC News منتشر شده، نشان میدهد همکاری میان دانشگاهها، بیمارستانها، پناهگاههای زنان و نیروهای پلیس میتواند الگویی تازه برای حمایت از قربانیان خشونت خانگی در مونترال و سراسر کبک باشد.
اگر شما یا فردی که میشناسید در معرض خشونت خانگی قرار دارد، در شرایط اضطراری با ۹۱۱ تماس بگیرید یا از خدمات پشتیبانی و پناهگاههای محلی کمک بگیرید. همچنین در کانادا میتوانید با مراجعه به وبسایت دولت درباره خشونتهای خانگی فهرستی از امکانات در دسترس را مشاهده کنید.
