پوریا ناظمی
از ۹ تا ۱۶ فروردین
آسمان این هفته، آسمان گذار است؛ ماه کامل در دل صورتهای فلکی بهاری، جبار که آرامآرام صحنه را ترک میکند، و ستارگان بهاری که جای خود را در آسمان شب تثبیت میکنند. در این میان، ترکیبهای زیبای ماه با ستارگان درخشان، و فرصتهای رصدی برای جزئیات سطح ماه و سیارات، این هفته را به یکی از بهترین زمانها برای رصدگران آماتور تبدیل کرده است.
یکشنبه
ماه در حال رشد، امشب در صورت فلکی اسد دیده میشود. ستارهٔ درخشان قلبالاسد (رگولوس) حدود چهار درجه بالاتر از ماه میدرخشد. این ستاره آغاز الگوی معروف «داس» اسد است که مانند یک قلاب در آسمان دیده میشود.
در همین ساعات، در شمال آسمان میتوانید بازی همیشگی دب اکبر و دب اصغر را ببینید؛ جایی که دب اکبر گویی آب را به درون دب اصغر میریزد—تصویری شاعرانه از چرخش آسمان.
دوشنبه
ماه که بهسوی کامل شدن میرود، اکنون در میانهٔ صورت فلکی اسد قرار گرفته است. اگر با تلسکوپ یا دوربین دوچشمی به سطح آن نگاه کنید، دهانهٔ درخشان آریستارخوس را خواهید دید؛ یکی از روشنترین نقاط سطح ماه.
این دهانه یادگاری از برخوردی در حدود ۴۵۰ میلیون سال پیش است و نامش از اخترشناس یونانی آریستارخوس گرفته شده—کسی که قرنها پیش از کوپرنیک، بزرگی خورشید را نسبت به زمین درک کرده بود.
سهشنبه
در ارتفاعات آسمان، سه جفت ستارهٔ کمنور را میتوان دید که به «جهشهای غزال» معروفاند؛ الگویی قدیمی در میان ستارگان دب اکبر. این خط ستارهای میان دب اکبر و صورت فلکی اسد کشیده شده و داستانی کهن از آسمان عربی را روایت میکند: غزالی که از کنار آبگیر گریخته است.
چهارشنبه
ماه کامل در صورت فلکی سنبله (Virgo) میدرخشد. کمی پایینتر از آن ستارهٔ آبیفام سماک اعزل (Spica) دیده میشود و در سمت دیگر، ستارهٔ نارنجیرنگ سماک رامح (Arcturus) درخشان است.
این ترکیب، یکی از نشانههای کلاسیک آسمان بهاری است.
پنجشنبه
ماه که اندکی از حالت کامل گذشته، در نزدیکی سماک اعزل قرار میگیرد. برای دیدن این ستاره، بهتر است نور خیرهکنندهٔ ماه را با دست یا مانعی بپوشانید.
جمعه
در افق غربی، خوشهٔ پروین (ثریا) همچنان در حال غروب تدریجی است. پایینتر از آن، سیارهٔ ناهید کمکم درخشانتر و قابلتشخیصتر میشود.
در همین شب، سایهٔ قمر کالیستو از مقابل مشتری عبور میکند—پدیدهای که با تلسکوپ قابل مشاهده است.
شنبه
در آغاز شب، دو ستارهٔ درخشان آسمان—شعرای یمانی و سماک رامح—تقریباً در یک ارتفاع دیده میشوند. این لحظه یکی از زیباترین تعادلهای نوری در آسمان است؛ برخورد دو فصل، زمستان در حال رفتن و بهار در حال آمدن.
یکشنبه
عیوق (Capella) در ارتفاع بالای افق شمالغربی میدرخشد. این ستاره در واقع یک منظومهٔ دوتایی از دو غول زرد است که هر ۱۰۴ روز یک بار به دور هم میچرخند—نمونهای از پیچیدگیهای پنهان در پس نور سادهٔ ستارگان.
وضعیت سیارهها
ناهید همچنان در افق غربی و در گرگومیش شامگاهی دیده میشود و هر شب کمی بالاتر میآید. مشتری، درخشانترین جرم آسمان شب پس از غروب ناهید، در ارتفاع بالا در آسمان جنوبی قرار دارد و تا نیمهشب به سمت غرب حرکت میکند.
اورانوس نیز هنوز در نزدیکی ثریا قابل رصد با تلسکوپ است، در حالی که عطارد، مریخ، کیوان و نپتون در نور خورشید پنهاناند.
تحریریهی «مداد»
