پوریا ناظمی
نگاهی به رویدادهای آسمان
شنبه ۷ مارس
در گرگومیش غروب، به افق غربی نگاه کنید. ناهید و کیوان در نزدیکی هم دیده میشوند؛ تنها حدود یک درجه از هم فاصله دارند.
رصد این همنشینی آسان نیست. ناهید بسیار درخشان است، اما کیوان صد برابر کمنورتر دیده میشود و بسیار نزدیک افق قرار دارد. داشتن افقی باز و استفاده از دوربین دوچشمی کمک بزرگی خواهد بود.
یکشنبه ۸ مارس
در این شبها ستارهٔ درخشان سماک رامح (آرکتوروس) حدود یک ساعت پس از تاریکی کامل از افق شمالشرقی طلوع میکند. این ستاره یکی از درخشانترین ستارگان آسمان شب است و بهزودی به نشانهای از آسمان بهاری تبدیل خواهد شد.
برای رصدگران نیمکرهٔ شمالی، تنها شعرای یمانی از آن درخشانتر دیده میشود.
دوشنبه ۹ مارس
شبهای بدون ماه فرصت خوبی برای جستوجوی خوشههای ستارهای با دوربین دوچشمی است. یکی از خوشههای مشهور، M41 است که تنها چهار درجه در جنوب شعرای یمانی قرار دارد.
اما خوشهٔ کمتر شناختهشدهٔ M50 نیز در همین منطقه قرار دارد؛ حدود ده درجه شمالشرقی شعرای یمانی. این خوشه کوچکتر و کمنورتر است، اما با دوربین دوچشمی ۱۰×۵۰ در آسمان نسبتاً تاریک قابل تشخیص است.
سهشنبه ۱۰ مارس
امشب لکهٔ سرخ بزرگ مشتری از میانهٔ قرص این سیاره عبور میکند. این پدیده را میتوان با تلسکوپهای کوچک نیز دید، به شرط آنکه جو آرام باشد.
همچنین ماه در مرحلهٔ تربیع آخر قرار دارد و پیش از سپیدهدم در نزدیکی صورت فلکی مارافسا دیده میشود.
چهارشنبه ۱۱ مارس
در آغاز شب، شعرای یمانی تقریباً درست در جنوب قرار میگیرد. این ستاره پایینترین رأس مثلث زمستانی است؛ مثلثی بزرگ که دو رأس دیگر آن ابطالجوزا در جبار و پروکیون در سگ کوچک هستند.
در این زمان از سال، این مثلث بزرگ تقریباً بر رأس شعرای یمانی «متعادل» شده است.
پنجشنبه ۱۲ مارس
اگر به جنوبغربی نگاه کنید، شعرای یمانی همچنان درخشان میدرخشد. پایینتر از آن سه ستارهٔ الدرعه، وزن و اضهرا دیده میشوند که بخشی از صورت فلکی سگ بزرگ را تشکیل میدهند.
کمی بالاتر از این سه ستاره، صورت فلکی کشتی آرگو (پوپیس) قرار دارد. با دوربین دوچشمی میتوان خوشهٔ ستارهای M93 را در این ناحیه پیدا کرد.
جمعه ۱۳ مارس
دب اکبر این شبها در شمالشرقی آسمان بسیار بالا قرار دارد. دو ستارهٔ جلوی کاسهٔ آن که به ستارگان راهنما معروفند، به سوی ستارهٔ قطبی اشاره میکنند.
اگر منحنی دستهٔ ملاقه را ادامه دهید، به سماک رامح خواهید رسید؛ ستارهای که بهتدریج در آسمان بهاری جایگاه مهمی پیدا میکند.
شنبه ۱۴ مارس
با استفاده از همان ستارگان راهنمای دب اکبر، میتوان دب اصغر را نیز پیدا کرد. در آسمان آلوده به نور شهری معمولاً فقط سه ستارهٔ آن دیده میشوند: قطبی و دو ستارهٔ کوکب و فرکد که به «نگهبانان قطب» مشهورند.
این دو ستاره همواره در حال گردش به دور قطبی هستند.
یکشنبه ۱۵ مارس
تنها چند روز تا اعتدال بهاری باقی مانده است؛ زمانی که خورشید از استوای سماوی عبور میکند و بهار نجومی آغاز میشود.
در مرز میان آسمان زمستان و بهار، صورت فلکی کمنور خرچنگ قرار دارد. در میانهٔ آن خوشهٔ معروف کندوی عسل (M44) دیده میشود؛ خوشهای که در آسمان تاریک حتی با چشم غیرمسلح نیز قابل تشخیص است و با دوربین دوچشمی به شکل گروهی از ستارگان ریز جلوه میکند.
تحریریهی «مداد»
