تحریریهی «مداد»
امروز، نهم فوریهی ۲۰۲۶، دقیقاً ۳۴۰ سال از صدور یکی از عجیبترین و در عین حال نوآورانهترین فرامین اقتصادی در تاریخ آمریکای شمالی میگذرد. در نهم فوریهی ۱۶۸۶، زمانی که مستعمرهی «فرانسهی نو» (کبک امروزی) در آستانهی فروپاشی مالی قرار داشت، تصمیمی اتخاذ شد که مسیر مبادلات تجاری را برای همیشه تغییر داد: استفاده از ورقهای بازی به عنوان پول رسمی!
در قرن هفدهم، اقتصاد مستعمره کاملاً به سکههای نقره و طلایی وابسته بود که با کشتی از فرانسه میآمدند. اما زمستانهای طولانی و یخ بستن رودخانهی سنلورن، ارتباط با دنیای خارج را برای ماهها قطع میکرد. در سال ۱۶۸۵ و اوایل ۱۶۸۶، کشتیهای تدارکاتی به دلیل نبردهای دریایی و شرایط نامساعد جوی به بنبست رسیدند و خزانهی مستعمره خالی شد. ناتوانی در پرداخت حقوق سربازان و خرید آذوقه، تهدیدی جدی برای امنیت و ثبات منطقه بود.
در این میان، نیکولا دوپون، جانشین ناظر مالی مستعمره، با حکمی تاریخی وارد عمل شد. طبق سندی که ۳۴۰ سال پیش در چنین روزی ثبت شد، او به شخصی به نام سیور دو ورنوی دستور داد تا سری جدیدی از «پولهای کارتی» (monnaies de cartes) را با مبالغ ۴۰ سول و چهار لیور صادر کند.
نکتهی حیرتانگیز این بود که در آن زمان هیچ چاپخانهای در کبک وجود نداشت. در نتیجه، مقامات از ورقهای بازی معمولی (پاسور) استفاده کردند. آنها روی این ورقها مبلغ را مینوشتند و با مهر و امضای رسمی «اینتندانت» و فرماندار، به آن اعتبار میبخشیدند. برای تضمین چرخش این پول در بازار، دوپون در فرمان خود بهصراحت اعلام کرد که هیچ شهروند یا تاجری حق ندارد از پذیرش این کارتها به عنوان وجه پرداخت خودداری کند.
اگرچه این اقدام در ابتدا یک راهکار اضطراری و موقت تصور میشد، اما به دلیل سهولت در جابهجایی و پاسخگو بودن به نیازهای محلی، به مدت چندین دهه در فرانسهی نو باقی ماند. این سیستم، نخستین تجربهی رسمی «پول اعتباری» در آمریکای شمالی محسوب میشود که پیش از مستعمرات بریتانیا در این قاره شکل گرفت.
داستان نهم فوریهی ۱۶۸۶، تنها یک روایت اقتصادی نیست؛ بلکه گواهی بر خلاقیت و سرسختی ساکنان اولیهی کبک است که در میان انزوا و سرمای طاقتفرسا، توانستند با سادهترین ابزار ممکن -یعنی ورقهای بازی- چرخهای اقتصاد یک سرزمین پهناور را به حرکت درآورند.
امروزه، نمونههای باقیمانده از این کارتهای امضا شده، از ارزشمندترین گنجینههای موزههای ملی کانادا و فرانسه به شمار میروند.
خبرهای صبحگاهی
