تحریریهی «مداد»
کمبود منابع برای مدارس کودکان خاص
هزاران کودک دارای معلولیت در کبک بهدلیل کمبود منابع از آموزش محروم شدهاند
درحالیکه پس از تعطیلات، کلاسهای درس در سراسر کبک دوباره پر میشوند، «اِلی» نه ساله همچنان در خانه مانده است. نه به این دلیل که نمیخواهد به مدرسه برود—بلکه دقیقاً برعکس.
«از دست پدر و مادرم خیلی عصبانی بودم، چون دلم میخواست بروم مدرسه.»
اِلی دانشآموز مدرسهی سنتلارنس در ساحل جنوبی مونترال است. او مبتلا به اوتیسم و نارساخوانی است و تا همین اواخر، با کمک نیروهای پشتیبان مدرسه میتوانست در کلاس بماند: استراحتهای کنترلشده، کمک برای مدیریت اضطراب و حمایت در خواندن به او کمک میکرد تا به تحصیلش ادامه دهد؛ اما امسال، این حمایتها بهشدت کاهش یافته و از ماه نوامبر، او عملاً از مدرسه بازمانده است.
چه اتفاقی افتاده؟
خانواده الی میگویند کاهش منابع باعث شده شرایط برای او غیرقابلتحمل شود. مادرش، سلین هاردینگ-جونز، از «فروپاشیهای عصبی شدید و خارج از کنترل» دخترش بدون حمایت تخصصی میگوید—و از آسیبی که این وضعیت نهفقط به الی، بلکه به همکلاسیها و کارکنان مدرسه وارد کرده است.
در نهایت، خانواده و مدرسه تصمیم گرفتند آموزش حضوری را متوقف کنند. حالا الی فقط سه روز در هفته، هر بار دو ساعت، با یک معلم خصوصی درس میخواند. مادرش نیز ناچار شده کار خود را رها کند تا آموزش خانگی دخترش را مدیریت کند.
او میگوید: «به همین دلیل دارم حرف میزنم. مطمئنم خانوادههای زیادی هستند که در سکوت دارند خرد میشوند.»
چرا مهم است؟
آنچه برای الی رخ داده، یک مورد استثنایی نیست. بر اساس اطلاعاتی که از وزارت آموزش وپرورش کبک به دست آمده، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۳٬۴۱۷ دانشآموز دارای معلولیت یا نیازهای ویژهی آموزشی با «وقفه در خدمات آموزشی» مواجه شدهاند.
برای خانوادههای مهاجراین وضعیت معنایی فراتر از آموزش دارد: کودکی که از مدرسه کنار گذاشته میشود، از اجتماعیشدن، زبانآموزی، و مسیر ادغام در جامعه هم عقب میماند. بار این عقبماندگی مستقیم روی دوش خانواده میافتد.
ریشهی بحران: پول و سیاست
دو هفته مانده به پایان سال تحصیلی گذشته، مدیران مدارس از سوی وزارت آموزش مأمور شدند ۵۷۰ میلیون دلار از هزینهها را کاهش دهند—در زمانی که بودجهها معمولاً در حال نهاییشدن هستند.
کریس کریگ، رئیس هیئتمدیرهی مدرسهای که الی در آن درس میخواند، میگوید این تصمیمها دست مدارس را بسته است. به گفته او، فشارهای مالی سالهاست ادامه دارد: از سیاستهای ریاضتی دولتهای پیشین گرفته تا محدودیتهای دولت کنونی کبک در نحوه استفاده از مازاد بودجه و نتیجه آن خدمات کمتر در شرایطی است که تعداد دانشآموزان نیازمند حمایت بیشتر شده است.
صدای اعتراضها
بیانکا نوژان، رئیس ائتلاف والدین کودکان دارای نیازهای ویژه در کبک، میگوید بسیاری از کودکان نه از سر انتخاب، بلکه بهدلیل قطع خدمات در خانه ماندهاند.
«وقتی کودکی را به خانه میفرستیم، حق او برای رشد اجتماعی و آموزشی را نقض میکنیم.»
او هشدار میدهد که آمارهای رسمی هم تصویر کامل را نشان نمیدهند، چون بسیاری از دانشآموزانِ نیمهحضوری یا موقتاً کنارگذاشتهشده اصلاً در شمارشها نمیآیند.
قانون چه میگوید؟
به گفتهی «حامی ملی دانشآموزان» کبک، این وقفههای آموزشی نقض قانون آموزش محسوب میشوند. در گزارش رسمی سالانه این نهاد، «اختلال در تحصیل یا خدمات آموزشی» یکی از نگرانیهای اصلی عنوان شده—بهویژه برای دانشآموزان دارای معلولیت، مشکلات یادگیری یا چالشهای رفتاری.
پاسخ دولت
دفتر وزیر آموزشوپرورش کبک میگوید در اغلب موارد، این دانشآموزان حداقل بخشی از هفته را در مدرسه میگذرانند و گاهی «برای حفظ سلامت خودشان و دیگران»، خروج موقت اجتنابناپذیر است.
دولت همچنین به افزایش نیروهای تخصصی، کمکمربیها و کلاسهای ویژه اشاره میکند و میگوید سرمایهگذاری در «رفاه دانشآموزان» ادامه خواهد داشت.
جمعبندی
اما برای خانوادههایی مثل خانواده الی، این پاسخها کافی نیست. از نگاه فعالان حقوق کودک، آنچه در حال رخدادن است نه یک مشکل موقتی، بلکه نشانهای از شکاف عمیق در «قرارداد اجتماعی» آموزش عمومی است.
