۳۰ سال پس از رفراندوم سال ۱۹۹۵: نگاهی به فراز و فرودهای حمایت از استقلال کبک در گذر زمان

درحالی‌که میزان حمایت از استقلال کبک طی حدود ۲۵ سال گذشته به‌طور‌میانگین در حدود ۳۵ درصد ثابت مانده، بررسی نظرسنجی‌های شرکت لژه از زمان همه‌پرسی تاکنون چند نقطه‌ی عطف را نشان می‌دهد که در آن روند افکار عمومی ناگهان تغییر کرده است.

۱۹۹۶ – اوج جنبش آری با لوسین بوشار

از زمان همه‌پرسی ۱۹۹۵، تنها لوسین بوشار زمانی که در سال ۱۹۹۶ نخست‌وزیر شد، توانست حمایت از استقلال را تا ۵۹ درصد افزایش دهد؛ سطحی که از آن زمان تاکنون در نظرسنجی‌های لژه تکرار نشده است.

بوشار در آن زمان در اوج محبوبیت بود و نقشی بسیار مهم برای جنبش حامی استقلال ایفا می‌کرد. اما ورود ژان شاره، همکار سابق بوشار در حزب محافظه‌کار فدرال، به رهبری حزب لیبرال کبک، شرایط لازم برای برگزاری همه‌پرسی در سال ۱۹۹۸ را از بین برد.

از ۱۹۹۸ تا امروز پناه به کانادا در بحران‌های بزرگ

در هر بحران بزرگ، به نظر می‌رسد کبکی‌ها گرایش ملی‌گرایانه‌ی خود را موقتاً کنار می‌گذارند و تا زمانی که از آن بحران عبور کنند، پشت کانادا قرار می‌گیرند.

بحران یخ‌زدگی ۱۹۹۸، قرنطینه‌ی دوران همه‌گیری کووید۱۹ و بازگشت دونالد ترامپ از جمله مقاطعی بودند که باعث افزایش حمایت از کانادا و کنار گذاشتن استقلال کبک شدند.

به گفته‌ی پژوهشگر لژه، در زمان اضطراب، واکنش طبیعی انسان پناه بردن به چیزهای آشناست. در مردم چنین شرایطی محتاط‌تر معمل می‌کنند.

۲۰۰۵ و رسوایی فدرال به سود استقلال‌طلبان

رسوایی تبلیغات دولتی (Sponsorship Scandal) در دهه‌ی ۲۰۰۰ یکی از مهم‌ترین رخدادهایی بود که به نفع استقلال‌طلبان تمام شد. در جریان کار کمیسیون گومری در سال ۲۰۰۵، حمایت از استقلال کبک در نظرسنجی‌ها به ۵۵ درصد رسید.

طبق بررسی پژوهشگر لژه، تا آن زمان رأی نه به‌وضوح جلوتر بود، اما با گذشت زمان، کبکی‌ها به‌نوعی از موضوع فاصله گرفتند.

با این حال، ظهور ماریو دومون و حزب اقدام دموکراتیک کبک (ADQ) در دهه‌ی ۲۰۰۰ و ایده‌ی «راه سوم»، که در سال ۲۰۰۷ برای مدتی حزب رسمی مخالف شد، از شدت حمایت از استقلال کاست.

سال ۲۰۱۴ و پیروزی فیلیپ کوییار برای رهبر لیبرال‌ها

در سال ۲۰۱۴، با پیروزی فیلیپ کوییار، رهبر لیبرال‌ها، حمایت از استقلال به پایین‌ترین سطح یعنی ۳۲ درصد سقوط کرد و عدم تمایل به جدایی از کانادا به ۶۸ درصد رسید، رکوردی که تا بازگشت ترامپ و تعرفه‌های تجاری‌اش در سال گذشته بی‌سابقه بود.

به گفته‌ی دالِر، این دوره با بحث «منشور ارزش‌ها» نیز هم‌زمان بود. با وجود پیروزی قاطع کوییار، تأثیر منفی آن بر میزان حمایت از استقلال تنها چند ماه دوام داشت.

پس از سه دهه از آن همه‌پرسی تاریخی، جنبش استقلال کبک هنوز زنده است، اما مانند نبضی آرام در انتظار ضربه‌ی بعدی که شاید دوباره موجی تازه از امید یا تردید را در میان کبکی‌ها برانگیزد.

منبع: Journal de Montreal