نیروانا احسانی
به گزارش CTV، بر اساس تازهترین دادههای جهانی، پاسپورت کانادا از نظر قدرت سفر بدون ویزا در حال عقبنشینی از جایگاه خود است. این گذرنامه از آغاز سال جاری، یک امتیاز دیگر از دست داده و به جایگاه هشتم سقوط کرده است.
پاسپورت کانادا نسبت به یک دهه پیش، چند مقصد از فهرست خود را از دست داده و از اوج جایگاه ۱۸۸ به ۱۸۴ مقصد سفر بدون ویزا، رسیده است.
اما جدای از این موضوع، پاسپورت کانادایی همچنان یکی از مهمترین پاسپورتهای جهان است. در جدیدترین بهروزرسانی شاخص گذرنامهی هنلی (Henley Passport Index)، امتیاز گذرنامهی کانادا به ۱۸۴ رسیده است که یعنی دارندگان آن میتوانند بدون نیاز به ویزا به ۱۸۴ کشور و منطقه از مجموع ۲۲۷ مقصد جهان، سفر کنند.
کانادا در حال حاضر در رتبهی هشتم قدرتمندترین گذرنامههای جهان قرار دارد و با کشورهای استونی و امارات متحده عربی همرده شده است. این یعنی یک پله از جایگاه هفتم در آخرین نسخهی شاخص، پایینتر آمد.
شاخص هنلی ۱۹۹ گذرنامه را با تکیه بر دادههای انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA) ارزیابی میکند.
بر اساس آخرین دادههای منتشرشده در ۲۲ ژوئیه، گذرنامههای کانادا، ایالاتمتحده، بریتانیا، ونزوئلا و وانواتو جزء آنهایی هستند که بیشترین افت امتیاز را تجربه کردهاند.
شرکت Henley & Partners در بیانیهای این افت را بخشی از یک روند جهانی گستردهتر دانسته و تصریح کرده کشورهایی که پیشتر رهبران سنتی در حوزهی تحرک جهانی بودند، در دنیایی چندقطبی در حال عقبنشینی هستند درحالیکه اقتصادهای نوظهور سیاستهای ویزایی خود را آزادتر میکنند و سرمایهی دیپلماتیک میسازند، قدرتهای قدیمی مانند بریتانیا و آمریکا ظاهراً به سمت محدودسازی بیشتر میروند.
از ژانویهی امسال، گذرنامههای بریتانیا و ایالاتمتحده نیز هر کدام یک رتبه سقوط کردهاند و به ترتیب در جایگاههای ششم و دهم قرار گرفتهاند. این در حالی است که بریتانیا در سال ۲۰۱۵ و آمریکا در سال ۲۰۱۴ در صدر جدول قدرتمندترین گذرنامهها بودند.
اکنون آمریکا در آستانهی خروج از فهرست ۱۰ کشور نخست در ۲۰ سال تاریخ این شاخص قرار دارد. در مقابل سنگاپور، ژاپن و کرهیجنوبی سه جایگاه نخست را در اختیار دارند، و پس از آنها، ۱۵ کشور اروپایی در رتبههای بعدی دیده میشوند.
طبق این گزارش، منطقهی آسیا-پسیفیک اکنون محرک اصلی رشد سفرهای بینالمللی است. تقاضای جهانی برای سفر هوایی در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۵، ۵/۸ درصد افزایش یافته، درحالیکه خطوط هوایی آسیا-پسیفیک رشد ۹/۵ درصد را تجربه کردهاند.
▪ وضعیت ایران در گزارش هنلی
در تازهترین نسخهی گزارش هنلی که در ۲۲ ژوئیهی ۲۰۲۵ منتشر شده، پاسپورت ایران با دسترسی بدون ویزا یا «صدور ویزای ورود در مرز» به تنها ۴۲ کشور و منطقه، در ردهی ۹۵ جهانی قرار گرفته است. این رتبه، ایران را در میان کشورهای پایینرده از نظر آزادی سفر قرار میدهد.
گذرنامهی ایرانی در کنار گذرنامههایی مانند کنگو، سودان و نپال دستهبندی شده و تنها امکان ورود بدون ویزا یا با ویزای فرودگاهی را به شمار محدودی از کشورهای آسیایی، آفریقایی و آمریکای مرکزی فراهم میکند.
گذرنامه دیگر فقط یک سند سفر نیست بلکه بازتابی از نفوذ دیپلماتیک و روابط بینالمللی کشور صادر کنندهی آن است. در عصر نابرابریهای رو به افزایش و بیثباتی ژئوپلیتیکی، داشتن استراتژی تحرک بینالمللی و برنامهریزی شهروندی از همیشه مهمتر به نظر میرسد.
این مطلب ابتدا با این لینک در کانال تلگرامی «مداد» منتشر شد.
تحریریهی «مداد»
