پوریا ناظمی
راهنمای جامع برای والدین ایرانی در کانادا: چگونه با کودکان درباره تنشهای اخیر ایران و اسرائیل صحبت کنیم و از سلامت روان آنها محافظت نماییم
در روزهایی که اخبار تنشها و جنگ در خاورمیانه، بهویژه میان ایران و اسرائیل، فضای رسانهها را پر کرده است، بسیاری از خانوادههای ایرانی در کانادا، بهویژه در شهرهایی چون مونترال، با موجی از نگرانی و اضطراب روبهرو شدهاند. این نگرانیها تنها محدود به سرنوشت عزیزان در ایران نیست؛ بلکه سایه این بحران بر زندگی روزمره و سلامت روان خانوادهها، بهویژه کودکان، در این سوی دنیا نیز افتاده است. چالش اصلی این روزها برای پدران و مادران، نه تحلیل سیاستهای جهانی، که یافتن راهی برای ساختن پناهگاهی امن برای فرزندانشان در دل این طوفان است.
گفتوگو با کودکان در چنین شرایطی، اگرچه دشوار، اما ضروری است. سکوت والدین میتواند ذهن کودک را به جولانگاه ترسها و بدترین سناریوهای خیالی بدل کند. کودکانی که پاسخ پرسشها و دغدغههایشان را از والدین نمیگیرند، به ناچار به همسالان یا رسانهها پناه میبرند؛ جایی که اغلب، اطلاعات ناقص یا ترسناک دریافت میکنند. شما با آرامش و صداقت، میتوانید روایت را در دست بگیرید و با حرفهای ساده و صمیمی، به فرزندتان امنیت و امید بدهید.
والدین: لنگر آرامش
کودکان مثل آینهاند؛ اضطراب والدین را در رفتار، نگاه و حتی سکوتشان میخوانند. پیش از آنکه سراغ حرف زدن با فرزندتان بروید، لازم است ابتدا مراقب حال خود باشید. اگر خودتان نگران و مضطرب هستید، لحظهای مکث کنید. نفس عمیق بکشید، پیادهروی کنید، با دوستی حرف بزنید یا یک فنجان چای بنوشید. کودک شما نیازمند والدینی است که بتوانند در این طوفان، آرامترین نقطه خانه باشند.
چگونه حرف بزنیم؟
زمان و مکان مناسب را انتخاب کنید. جایی آرام، زمانی که عجلهای در کار نباشد. با پرسشی ساده آغاز کنید: «این روزها چیزی درباره ایران یا جنگ شنیدی؟» یا «دوستات تو مدرسه حرفی در این باره زدهان؟» این کار به شما کمک میکند تا بفهمید ذهن او با چه چیزی درگیر است. در پاسخهایتان صادق باشید اما مختصر. نیازی نیست وارد جزئیات پیچیده سیاسی یا نظامی شوید. کافی است به زبان ساده بگویید: «بعضی کشورها با هم اختلاف دارن. اما ما اینجا در کانادا در امنیت هستیم و هیچ خطری ما رو تهدید نمیکنه.» این جمله، کلید طلایی آرامش کودک شماست.
گفتگو بر اساس سن
برای خردسالان (۳ تا ۵ سال)، دنیا یعنی خانه و خانواده. کافی است تأکید کنید که همه چیز خوب است و او در امنیت است. از بیان واژههایی مثل «بمب» و «کشته شدن» پرهیز کنید. روتین روزانه او را حفظ کنید: خواب، بازی، غذا. اخبار و تصاویر تلویزیون را از او دور نگه دارید.
برای کودکان دبستانی (۶ تا ۱۱ سال)، مفهوم «اختلاف» میان کشورها را میتوان توضیح داد. به او بگویید مشکل میان دولتهاست، نه میان مردم. بگویید خیلیها، حتی در اسرائیل، خواهان صلح هستند. اگر حرف یا شایعهای ترسناک از دوستانش شنیده، فرصت دهید تا برایتان بگوید و با آرامش حقیقت را بگویید.
برای نوجوانان، گفتگو عمیقتر میشود. آنها پرسشهای جدی دارند، تصاویر را میبینند، با اطلاعات (و گاهی اطلاعات نادرست) در شبکههای اجتماعی مواجه میشوند. این فرصت خوبی است تا درباره ارزشهایی مثل صلح، همدلی، عدالت و مسئولیتپذیری شهروندی با آنها حرف بزنید. به آنها بیاموزید که انتقاد از یک دولت، نباید به نفرت از یک قوم یا ملت بیانجامد. بگویید: «ما میتونیم با سیاستهای یه دولت مخالف باشیم بدون اینکه به مردم اون کشور یا مذهبشون بد بگیم.»
مدرسه: میدان مین اجتماعی
مونترال با فرهنگ چندگانهاش، میتواند در چنین زمانهایی محل برخوردهای ناخواسته باشد. آمادهسازی فرزندتان برای چنین فضاهایی، یک ضرورت است. در خانه، همدلی را تمرین کنید. بگویید: «همون طور که تو نگران فامیلهامون در ایران هستی، دوست یهودی یا اسرائیلیات ممکنه نگران خانوادهش باشه. هر دوتون صلح میخواین.» با او نقشآفرینی کنید: اگر کسی حرف بدی زد، چه بگوید؟ به او یاد بدهید از معلم یا یک بزرگسال کمک بخواهد.
خودتان هم، پیشگیرانه با معلم یا مشاور مدرسه تماس بگیرید و نگرانیتان را درباره فضای اجتماعی مدرسه مطرح کنید. در این شرایط تماس با مسئولان مدرسه و درخواست از آنها برای زیر نظر داشتن شرایط و هوشیاری برای عدم ایجاد تنش نقش حیایت دارد. همین طور اگر خود شما دانشجو یا کارمند فضایی هستید که ممکن است چنین تنش هایی در آن رخ دهد در ذهن داشته باشید که به جای درگیری مستقیم یا ورود به مناقشه بهترین راه مراجعه به بخش منابع انسانی و تقاضای کمک از ایشان برای ایجاد فضای امن کاری است.
سلامت روان: مراقبتهای روزمره
در این روزها، کارهای ساده روزمره بهترین پناهگاه است. خواب، غذا، بازی، تکلیف مدرسه، ورزش و گذراندن وقت در طبیعت. محدود کردن شدید اخبار، بهویژه تصاویر جنگ، بسیار مهم است. حضور در رویدادهای فرهنگی ایرانیان در مونترال، فرصتی برای تقویت هویت مثبت است.
اگر دیدید اضطراب کودک یا حتی خودتان شدید است، از کمک حرفهای بهره بگیرید. مشاور مدرسه، Kids Help Phone، Info-Santé 811 یا پزشک خانواده میتوانند نخستین همراهان شما باشند. این نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه مسئولیتپذیری است.
والدین، رسالت شما حل بحرانهای خاورمیانه نیست. رسالت شما ساختن خانهای است که کودکتان در آن احساس امنیت، عشق و آرامش کند. با گفتگو، مهربانی، آموزش همدلی و تفکر انتقادی، فرزندانتان را برای عبور از این دوران دشوار آماده کنید. این، بهترین هدیهای است که میتوانید در این روزهای پرآشوب به آنها بدهید: تابآوری و امید.
تحریریهی «مداد»
