مهرنوش اردلان یکتا
تنها در استان کبک تعداد ملانوما -نوعی از سرطان پوست- از سال ۱۹۹۰ دو برابر شده است. هر سال در حدود ۵ هزار کانادایی به ملانوما مبتلا میشوند و سالانه هزار نفر از این بیماری فوت میکنند. اما آیا علت تمام این موارد از سرطان، وابسته به نور خورشید است؟ به گفته سازمان بهداشت جهانی چهار مورد از هر پنج مورد سرطان پوست میتواند قابل پیشگیری باشد و با اشعه فرابنفش در ارتباط است.
نور خورشید و اشعه فرابنفش
در نور آفتاب اشعه فرابنفش وجود دارد که دو نوع آن A و B به زمین میرسند. مواجهه این اشعهها با پوست بدن به صورت طولانیمدت، میتواند به آن آسیب برساند. ابتدا پوست را قرمز میکند که در حقیقت سوختگی از نوع درجه یک است، سپس موجب برنزه شدن پوست میشود. در ایجاد آسیب به پوست، نوع B خطرناکتر است.
اما سوختگی پوست تنها آسیبی نیست که توسط این اشعه ایجاد میشود و تخریبی که ایجاد میکند در دراز مدت میتواند منجر به مواردی مانند: تسریع پیر شدن پوست و ایجاد چروکهای پوستی، لکهای قهوهای پوست، آسیبهای چشمی مانند آب مروارید، تضعیف سیستم ایمنی بدن و ایجاد سرطانهای پوستی شود.
به طور معمول افرادی که پوست روشنتری دارند و کودکان نسبت به نور خورشید حساستر هستند. علاوه بر نور خورشید، در دستگاههای برنزه کننده -که در ایران به آن سولاریوم گفته میشود- نیز اشعه فرابنفش وجود دارد که برای بدن بسیار مضر است.
با توجه به این که میزان آسیب ناشی از اشعه فرابنفش به مدت زمان مواجهه، میزان قدرت اشعه و تماس مستقیم با پوست بدن بستگی دارد، برای کاهش اثرات آسیبرسان آن میتوان کارهای زیر را انجام داد:
- در ساعات میانی روز -بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعداز ظهر- کمتر در معرض نور آفتاب قرار گرفته شود.
- توجه به شاخصUV ، که برای تصمیمگیری در مورد فعالیتهای بیرون از خانه بسیار مؤثر است. چنانچه این شاخص از «۳» بالاتر باشد، نشاندهنده میزان نسبتا بالای اشعه است. این شاخص را می توان در سایتهای هواشناسی به راحتی یافت.
- از لباسهای پوشاننده مانند کلاههای لبه پهن، لباسهای رنگ روشن با آستین بلند و گشاد و شلوار برای کمترین میزان مواجهه پوست با اشعه استفاده شود.
- برای محافظت از چشمها از عینک آفتابی که در برابر اشعه فرابنفش محافظت داشته باشد، استفاده شود.
- برای نقاطی از پوست بدن که در برابر آفتاب بدون محافظ است مانند صورت، حتما از کرم ضد آفتاب Broad-spectrum با SPF 15 یا بالاتر استفاده و هر دو ساعت یک بار تجدید شود. لازم به ذکر است که حتی در روزهای ابری نیز از کرم ضد آفتاب باید استفاده کرد.
- بهتر است از دستگاههای برنزه کننده و آفتاب گرفتن در ساحل اجتناب شود. از سال ۲۰۱۳ استفاده از دستگاههای برنزه کننده برای نوجوانان زیر ۱۸ سال در کبک ممنوع شده است.
- در مورد کودکان، در محیط بیرون از منزل حتما از ضد آفتاب و یا لباس آستین بلند استفاده شود.
- بازتاب نور از آب یا برف یا ماسه میتواند اثرات اشعه فرابنفش را افزایش دهد و باید بیشتر مراقبت شود.
- اصطلاحی وجود دارد که «در صورتی که سایهتان از خودتان کوتاهتر شد، حتما به دنبال سایهبان باشید.»
ویتامین D و نور خورشید
خیلی از افراد علت آفتاب گرفتن خود را تأمین ویتامینD بدن با استفاده از نور خورشید ذکر میکنند. باید توجه داشت، با توجه به مطالعاتی که انجام گرفته است، بهتر است ویتامین D از منابع دیگری مانند شیر و سایر محصولات لبنی، ماهیهای چرب مانند سالمون و قزل آلا، زرده تخم مرغ و یا مکملهای خوراکی ویتامین D تأمین شود. علاوه بر آن قرار گرفتن زیر آفتاب به مدت 5 تا 15 دقیقه میزان نیاز روزانه به ویتامینD از نور خورشید را بر طرف میکند.
