مداد، مجله آنلاین مونترال

افزایش نرخ پایه سود بانکی در کانادا و بدهکاران وام مسکن

کانادایی‌ها بدهکارترین مردم دنیا به بانک‌ هستند / CBC

تبلیغات

بانک مرکزی کانادا نرخ پایه سود بانکی را افزایش داد. دلیل این افزایش رونق و توسعه پایدار اقتصادی کشور عنوان شد. اما کانادا کشور مقروضان است. مردم از پیر و جوان به بانک‌ها بدهکارند. بدهکاری بابت خرید خانه، ماشین، لوازم منزل، خواربار و حتی سفر!

این افزایش نرخ بهره می‌تواند روی زندگی مردم و مخصوصا کسانی که برای اولین بار اقدام به خرید خانه‌ کرده‌اند تاثیر بدی بگذارد. حالا آنها باید در ته جیب خالی خود دنبال چند دلار اضافه بگردند یا جایی از یک هزینه‌ای کم کنند تا بتوانند زندگی مالی خود را تنظیم کنند.

پول ارزان یا به عبارتی نرخ اندک سود بانکی باعث شده مردم به وام گرفتن عادت کنند و همین موضوع باعث شده تا کانادایی‌ها یکی از بدهکارترین ملت‌های دنیا به بانک‌های کشورشان باشند. اکنون که نرخ‎ بهره سیر صعودی به‎خود گرفته‎، نگرانی‎های مردم درمورد تسویه‎ی کوهی از بدهی نیز افزایش یافته است.

در نظرسنجی‎ که سی‌بی‌سی به‎صورت آنلاین از بین هزار مالک مسکن در کانادا بین روزهای پنجم تا یازدهم اکتبر انجام داده تقریباً سه‎چهارم افرادی که بابت خانه‎شان بدهکار بودند – اکثراً در قالب وام مسکن- اذعان کردند که نگران افزایش شدید نرخ بهره هستند.

طولی نخواهد کشید که اغلب آنها این فشار را احساس می‌کنند: ۵۸ درصد پاسخ‎دهندگان گفتند که افزایش اقساط ماهانه آنها را مجبور به تغییر عادات مصرفی‎شان خواهد کرد تا بتوانند دخل‎وخرجشان را جور کنند.

افزایش در اقساط ماهانه بدون تغییر در عادات مصرفی

شانون لی سایمونز، برنامه‌ریز امور مالی می‎گوید که بسیاری از افرادی که برای کمک‎گرفتن به سراغش می‎روند، در بحران مشابهی به‎سر می‎برند. او آنها را آدمهایی توصیف می‌کند که برای آخرین سِنت درآمد خود نیز چاهی کنده‌اند و به جایی بابت آن بدهکارند و اصلا نمی‌توانند حتی یک دلار در ماه پس‌انداز کنند.

نسل جوان‎تر مالکین مسکن، تابه‎حال افزایش قابل‌ملاحظه‌ای را در نرخ بهره تجربه نکرده‌اند. اگر مالک مسکنی الان چهل‎ساله باشد و خانه‎اش را در سی‎سالگی خریده باشد، تقریباً یک دهه از نرخ بهره‌ پایین استفاده کرده و تجربه نرخ بهره بالا و تنظیم زندگی بر پایه آن را ندارد.

سایمونز اشاره می‎کند که بخشی از مشکل مربوط به ‎مالکینی است که تابه‎حال چنین افزایش بی‎سابقه‎ای را در نرخ بهره تجربه نکرده‎اند.

«اگر الان شما دقیقاً چهل‎سال سن داشته باشید و خانه‎تان را در سن سی‎سالگی خریده باشید، تقریباً یک دهه از نرخ {بهره‌ی} پایین استفاده کرده‎اید و کل تجربۀ شما همین بوده است.»

درواقع، فردی که اکنون چهل ‎سال دارد، در سال  ۱۹۸۱ یعنی زمانی که نرخ پایه بهره‎ی سالانه به بیش از  ۲۰درصد افزایش یافته بود، کودکی نوپا بوده. برعکس، از سال ۲۰۰۹، بین ۳/۷ تا ۵/۷۵ درصد نوسان داشته است. بانک‎ها از نرخ مرجع به‎عنوان مبنایی برای تعیین نرخ بهره استفاده می‎کنند.

ناتوانی مالکین در پرداخت اقساط سنگین‎تر، آنها را با مشکلات بیشتری روبه‎رو می‎کند، مثلاً استفاده از پس‎انداز یا روی‎آوردن به کارت‎های اعتباری برای تأمین مخارج زندگی.

سایمونز، مؤسس مدرسه‎ی مالی نوین که یک مؤسسه‎ی برنامه‎ریزی مالی در تورنتو است، گفت: «این مسئله بدهی کارت‌ اعتباری را به امری عادی بدل می‎کند.»

هنوز نگران نیستند!

یافته‎های حاصل از نظرسنجی سی‎بی‎سی زمانی به‌دست آمده‎اند که بانک مرکزی کانادا نرخ بهره‌ی پایه را از ماه جولای سال ۲۰۱۷ سه برابر افزایش داده و از ۰/۵ درصد به ۱/۵ درصد رسانده است. این نرخ پایه، هزینه‎ای که بانک‎ها بابت انواع وام‌ بر دوش مشتری می‎گذارند را تحت‎تأثیر قرار می‎دهد.

به احتمال زیاد، اغلب مالکین مسکن هنوز تأثیر کامل این افزایش نرخ را بر زندگی‎شان احساس نکرده‌اند؛ زیرا همچنان درگیر وام مسکن با نرخ بهره‎ی ثابت هستند؛ این وام، رایج‎ترین نوع وام در کانادا است.

ناتوانی مالکین در پرداخت اقساط سنگین‎تر، آنها را با مشکلات بیشتری روبه‎رو می‎کند، مثلاً استفاده از پس‎انداز یا روی‎آوردن به کارت‎های اعتباری برای تأمین مخارج زندگی.

سایمونز عنوان کرد: «این افراد در زمان تمدید وامشان ممکن است کمی شوکه شوند.»

برخی اقتصاددانان پیش‎بینی می‎کنند اگر رشد اقتصادی کشور به همین شکل ادامه داشته باشد، نرخ بهره در سال ۲۰۱۹ سه بار دیگر افزایش خواهد یافت.

درضمن، باید گفت که میزان بدهی مالکین کانادایی طی سه دهه‎ی اخیر و تا ماه آگوست بالغ‌بر دو میلیارد دلار است. وام مسکن نزدیک به سه‎چهارم آن بدهی را شامل می‎شود.

بانک مرکزی کانادا سال‎هاست که نگرانی خود را بابت افزایش سطح بدهی مالکین مسکن ابراز کرده است. در سال ۲۰۱۱، وزیر اقتصاد و دارایی فدرال، جیم فلارتی، تلاش کرد تا عادت ‌وام‎گرفتن را با وضع قوانین سفت‎وسخت‎تر اصلاح کند.

این قوانین شامل کاهش حداکثر دورۀ استهلاک و ملزم‎کردن وام‌گیرندگان به دریافت وام پنج‎ساله با نرخ بهره‎ی ثابت است؛ حتی اگر آنها قبلاً وام متغیر با بهره‎ی پایین‎تر را انتخاب کرده‎باشند. بااین‎حال، نرخ بهره همچنان پایین ماند و مردم کانادا مثل قبل به انباشتن بر بدهی‎های خود ادامه دادند.

جواب نادرست

براساس اعلام مؤسسۀ اعتباری ترانس‎یونیون (TransUnion)، مردم کانادا در سه‎ماهه‎ی دوم سال ۲۰۱۸، به‎طور میانگین حدود ۲۶۰ هزار دلار بدهی وام مسکن داشته‌اند که نشان‌دهنده جهشی ۴/۷۶درصدی در مقایسه با دورۀ زمانی مشابه در سال ۲۰۱۷ است.

در نظرسنجی سی‎‎بی‎سی، ۳۶درصد پاسخ‎دهندگان اذعان کردند که هیچ‎گونه بدهی مسکن ندارند و ۴۲درصد گفتند که با درنظرگرفتن مجموع وام مسکن و خطوط اعتباری، بین ۵۰ هزار تا کمی کمتر از ۴۰۰ هزار دلار بدهی دارند. اکثر پاسخ‎دهندگان رضایت کامل یا نسبی از میزان اقساط ماهانه ‎داشتند.

یک وام مسکن ۴۰۰ هزار دلاری با استهلاک ۲۰ساله و نرخ ثابت ۳/۳درصدی پنج‎ساله را درنظر بگیرید. تنها با دودرصد افزایش نرخ بهره، اقساط ماهیانه تا ۴۰۰ دلار در ماه افزایش خواهد یافت.

بااین‎حال، همانگونه که این نظرسنجی نشان می‎دهد، آن سطح از رضایتمندی مردم پس از مواجهه با روند رشد نرخ بهره، رو به کاهش خواهد گذاشت.

این تأثیر شاید بیشتر از آن چیزی باشد که مردم تصور می‎کنند: پس از ارائه‎ی‎ تعدادی از طرح‌های پیشنهادی وام مسکن به افراد حاضر در نظرسنجی، مشاهده شد که کمتر از سه‌چهارم پاسخ‌دهندگان قادر بودند به‌درستی هزینه‎های اضافه‎شده‎ ناشی از جهش دودرصدی نرخ بهره را برآورد کنند.

برای مثال، یک وام مسکن ۴۰۰ هزار دلاری با استهلاک ۲۰ساله و نرخ ثابت ۳/۳درصدی پنج‎ساله را درنظر بگیرید. تنها با دودرصد افزایش نرخ بهره، اقساط ماهیانه تا ۴۰۰ دلار در ماه افزایش خواهد یافت. به گفته‎ی سایمونز، این حساب‎وکتاب‎ کردن‌ها برای بسیاری از افراد دلهره‎آور است، اما لازم است که مالکین مسکن درک درستی از هزینه‌ی واقعی افزایش نرخ بهره پیدا کنند.

«همه از افزایش نرخ بهره اطلاع دارند اما موضوع نگران‌کننده این است که مردم لزوماً آمادگی پذیرش تأثیر این مسأله بر زندگی روزانه‎شان را ندارند. نکته اینجاست که حتی با افزایش پیش‎بینی‎شده‎ی نرخ بهره در سال ۲۰۱۹، این نرخ‌ها در مقایسه با دهه‎های پیشین هنوز نسبتاً پایین هستند.

بانک مرکزی کانادا نرخ بهره‎ی پایه کشور را بالا می‎برد تا تورم را کنترل کند.